Chương IX: cách đóng quân ở núi, sông, đầm, đồng bằng, và cách đọc ý địch qua cây động, chim bay, bụi bốc và lời nói của sứ giả.
Tóm tắt
Chương IX là phần về hành quân và quan sát. Sun Tzu dạy cách đóng quân ở bốn loại địa hình, chọn đất cao khô có nắng. Phần dài nhất là cách đọc dấu hiệu của địch qua cây cỏ, bụi, chim và lời nói. Kỷ luật phải đi cùng tình người.
Ý chính
- Đóng quân ở chỗ cao, khô và có nắng.
- Đánh địch khi chúng sang được nửa sông.
- Chim bay lên là có phục binh.
- Kỷ luật sắt nhưng đối xử nhân đạo.
Áp dụng ngay hôm nay
Trong cuộc họp tới, để ý dấu hiệu nhỏ: ai im lặng, ai nói gấp, ai khen nhiều. Ghi lại và so với điều xảy ra sau đó.
Bốn loại địa hình
Núi, sông, đầm, đồng bằng. Qua núi thì nhanh, ở gần thung lũng, đóng trên cao chỗ có nắng, đừng leo lên để đánh. Qua sông xong thì rời xa bờ, đánh địch khi chúng sang được nửa sông. Qua đầm muối thì đi nhanh. Ở đồng bằng chọn đất dễ đi, có đất cao bên phải và phía sau.
Đất cao, khô, có nắng. Chỗ cao khô có nắng tốt cho sức khỏe và cho thắng lợi. Tránh vách đá, hố sâu, bụi rậm, đầm lầy, và để địch tới gần những chỗ đó. Lùng sục lau sậy, ao, rừng tìm quân phục và gián điệp.
Đọc dấu hiệu của địch
Đọc từ cây cỏ và bụi. Cây động là địch tiến. Chim bay lên là có phục binh. Bụi cao và hẹp là chiến xa, bụi thấp và rộng là bộ binh.
Đọc từ lời nói và hành vi. Lời khiêm tốn mà chuẩn bị thêm là sắp tiến. Lời hung hăng là sắp lui. Xin hòa mà không cam kết là có mưu. Lính chống giáo mà đứng là đói. Người lấy nước uống trước là khát. Thưởng liên tục là hết cách, phạt liên tục là đang khốn.
Kỷ luật đi cùng tình người. Phạt lính trước khi họ gắn bó thì họ không phục. Gắn bó rồi mà không phạt thì họ vô dụng. Đối xử nhân đạo nhưng giữ kỷ luật sắt, để tướng và lính tin nhau.
Câu hỏi thường gặp
Đọc dấu hiệu của địch thế nào?
Cây động là địch tiến. Chim bay lên là có phục binh. Bụi cao hẹp là chiến xa, thấp rộng là bộ binh. Lời khiêm tốn mà chuẩn bị thêm là sắp tiến, lời hung hăng là sắp lui. Lính chống giáo mà đứng là đói.
Nên đóng quân ở đâu?
Sun Tzu ưa chỗ cao, khô và có nắng vì tốt cho sức khỏe và cho thắng lợi. Qua núi thì ở gần thung lũng, qua sông xong thì rời xa bờ. Tránh vách đá, hố sâu, bụi rậm, đầm lầy, và lùng sục chỗ có thể có quân phục.
Kỷ luật và tình người đi cùng nhau ra sao?
Phạt lính trước khi họ gắn bó thì họ không phục. Họ gắn bó rồi mà không phạt thì họ vô dụng. Sun Tzu khuyên đối xử nhân đạo nhưng giữ kỷ luật sắt, để tướng và lính tin nhau.