Chương XIII: biết trước chỉ có từ con người. Năm loại gián điệp, phản gián là then chốt, và tiếc tiền cho tin tức là đỉnh cao của sự bất nhân.
Tóm tắt
Chương XIII là chương cuối, về tin tức. Chiến tranh tốn kém và quyết trong một ngày, nên tiếc tiền cho tin tức là bất nhân. Biết trước không đến từ thần linh hay tính toán mà từ con người. Sun Tzu nêu năm loại gián điệp và cách dùng chúng, trong đó phản gián quan trọng nhất.
Ý chính
- Tiếc tiền cho tin tức là đỉnh cao của sự bất nhân.
- Biết trước chỉ có từ con người.
- Năm loại gián điệp dùng cùng lúc là cách giật dây thần diệu.
- Phản gián quan trọng nhất, phải được đối xử hậu nhất.
Áp dụng ngay hôm nay
Trước một quyết định lớn, bỏ ra chút thời gian hoặc tiền để hỏi trực tiếp một người trong cuộc, thay vì đoán từ số liệu.
Biết trước nhờ con người
Tiếc tiền cho tin tức là bất nhân. Một chiến dịch trăm nghìn quân tốn nghìn lạng bạc mỗi ngày, bảy trăm nghìn gia đình bị đảo lộn. Chiến tranh kéo nhiều năm nhưng quyết trong một ngày, nên tiếc trăm lạng bạc cho tin tức là "đỉnh cao của sự bất nhân".
Biết trước không từ thần thánh. Biết trước không thể có từ thần linh, từ kinh nghiệm hay từ tính toán, mà chỉ từ con người.
Năm loại gián điệp
Năm loại. Gián điệp địa phương là dân vùng địch. Nội gián là quan lại bên địch. Phản gián là gián điệp địch được mình chiêu dụ. Tử gián mang tin giả và bị giết khi lộ. Sinh gián đi rồi về báo tin. Dùng cả năm cùng lúc là "cách giật dây thần diệu", báu vật quý nhất của vua.
Gần nhất, thưởng hậu nhất. Gián điệp phải được gần nhất, thưởng hậu nhất, giữ kín nhất. Người dùng họ cần sáng suốt, nhân hậu và tinh tế để kiểm tra tin. Phản gián là then chốt vì nhờ họ mà dùng được bốn loại kia, nên phải đối xử hậu nhất.
Nước chở thuyền cũng lật thuyền. Chỉ vua sáng và tướng giỏi mới dùng người có trí tuệ cao nhất làm gián điệp. Tu Mu nhắc: nước chở được thuyền nhưng cũng lật được thuyền.
Câu hỏi thường gặp
Năm loại gián điệp là gì?
Gián điệp địa phương là dân vùng địch. Nội gián là quan lại bên địch. Phản gián là gián điệp địch được mình chiêu dụ. Tử gián mang tin giả và bị giết khi lộ. Sinh gián đi rồi về báo tin. Dùng cả năm cùng lúc là báu vật của vua.
Vì sao phản gián quan trọng nhất?
Nhờ phản gián mà mình biết được dân địa phương và quan lại nào có thể dùng, biết cách cài tử gián và giúp sinh gián trở về. Phản gián mở đường cho bốn loại kia, nên Sun Tzu dặn phải đối xử hậu nhất.
Vì sao tiếc tiền cho tin tức là bất nhân?
Một chiến dịch trăm nghìn quân tốn nghìn lạng bạc mỗi ngày và đảo lộn bảy trăm nghìn gia đình. Chiến tranh kéo nhiều năm nhưng quyết trong một ngày. Tiếc trăm lạng bạc cho tin tức mà để dân khổ thêm là đỉnh cao của sự bất nhân.