Jeff Olson từng cắt cỏ sân golf, thành triệu phú rồi phá sản. Chương 1 giải thích vì sao cùng một người lại có hai cuộc đời khác nhau.
Tóm tắt
Chương 1 của The Slight Edge là câu chuyện hai cuộc đời của cùng một người: Jeff Olson lúc là gã lang thang cắt cỏ sân golf và lúc là nhà triệu phú. Olson rút ra rằng những việc kéo ta khỏi thất bại cũng đưa ta tới thành công, nếu ta không dừng lại khi mọi thứ vừa khá lên.
Ý chính
- Olson không đổi con người mình, ông chỉ đổi những gì mình làm mỗi ngày.
- Đồ thị tàu lượn: người ta cố leo lên mức tồn tại rồi thôi làm và trôi xuống.
- Bạn vốn biết việc cần làm, chỉ là 99,9% số người không tiếp tục làm.
- Lợi thế nhỏ là việc đơn giản, có ích, lặp lại đều đặn theo thời gian.
Áp dụng ngay hôm nay
Chọn một việc nhỏ từng giúp bạn qua lúc khó, như để dành vài đô hay đọc mười trang sách, và làm lại nó hôm nay dù mọi thứ đang ổn.
Chương 1. Gã lang thang bãi biển và nhà triệu phú
Đề từ. Câu được cho là của Emerson: người duy nhất bạn sẽ trở thành là người bạn quyết định trở thành.
Hai người bạn. Chương mở bằng câu chuyện hai người bạn thời thơ ấu ở New Mexico, ngang tài ngang sức. Một người bỏ đại học, ra Daytona Beach làm "gã lang thang bãi biển" với biệt danh Gorgeous George (vì mái tóc vàng dài xoăn), đi cắt cỏ khu green ở câu lạc bộ đồng quê Orlando, sau đó mở một doanh nghiệp, thất bại và mất hết. Người kia học trường kinh doanh, đứng đầu lớp, được một tập đoàn công nghệ lớn tuyển dụng, rồi gây dựng hết công ty này tới công ty khác, mỗi cái lớn hơn cái trước, giàu có về tiền bạc, gia đình, bạn bè và hạnh phúc. Điểm bất ngờ: cả hai đều là Jeff Olson. "Gã lang thang" và "nhà triệu phú" là ẩn dụ cho thất bại và thành công.
Vẫn là một con người. Olson nhấn mạnh rằng trong cả hai cuộc đời ông vẫn là ông. Không có giây phút giác ngộ trên đỉnh núi, cũng không có chuyện thay tính cách. Ông chỉ đổi những gì mình làm, chứ không đổi con người mình. Hồi nhỏ ông là một đứa trẻ trung bình: điểm số, thể thao và khả năng giao tiếp đều bình thường, cha mất sớm, có lần một giáo viên còn xếp ông vào loại chỉ số IQ thấp. Thứ duy nhất thay đổi là việc ông được biết tới "lợi thế nhỏ".
Ngày chán ghét. Đang cắt cỏ dưới cái nóng Florida, nhìn những hội viên giàu có ngồi xe điện đi ngang, Olson tự hỏi vì sao họ sống tốt hơn mình hai mươi lần khi họ chẳng thông minh hơn hay chăm chỉ hơn hai mươi lần. Đó là một khoảnh khắc va chạm, khi người ta quyết định phải thay đổi dù chưa biết thay đổi bằng cách nào. Olson định nghĩa "ngày chán ghét" (day of disgust) là lúc bạn đối diện hoàn cảnh của mình và quyết định phải có gì đó khác đi. Nhưng ông lưu ý, nó mới chỉ là một mảnh của bức tranh.
Giai đoạn "siêu nỗ lực". Ông lái chiếc Dodge Dart đời 1964 về Albuquerque (riêng đoạn băng qua tới Texas mất sáu ngày vì xe cứ nóng máy), quyết tâm rời bỏ sự tầm thường. Ông làm việc chăm hơn, đạt toàn điểm A, đứng đầu trường kinh doanh, trở thành một trong những người quản lý sân bay quốc tế trẻ nhất nước Mỹ (ở Albuquerque), rồi làm năm năm ở Texas Instruments với vị trí quản lý bộ phận hệ thống tình báo (intelligence systems division). Chán chuyện chính trị nội bộ, ông nghỉ và lập một công ty năng lượng mặt trời ở New Mexico, nơi đã có 400 công ty cùng ngành, dù chẳng biết gì về năng lượng mặt trời. Chỉ trong vài năm, công ty thành một trong những công ty lớn nhất nước Mỹ trong lĩnh vực này.
Đêm tuyệt vọng. Bài học ở đây là chỉ làm việc chăm chỉ hơn thì không đủ, vì mọi thứ luôn thay đổi. Luật thuế đổi, ngành năng lượng mặt trời lao đao, công ty của ông sụp đổ. Ông nợ nhiều hơn mức có thể tưởng tượng, ngay cả chiếc xe cũng bị kéo đi. Đêm chiếc xe bị kéo là "đêm tuyệt vọng": sau khoảng 14 năm leo lên, ông lại ở đáy, còn nghèo hơn thời làm gã lang thang. Lần này ông không chờ thêm một khoảnh khắc giác ngộ chóng vánh. Ông ngồi xem xét đời mình một cách có phương pháp. Cùng một con người đã có cả thất bại lẫn thành công, vậy cái khác hẳn phải nằm ở những gì người đó làm.
Tàu lượn siêu tốc. Olson vẽ một đồ thị hình sóng với ba đường: đường thất bại, đường tồn tại và đường thành công. Khi đối mặt thất bại, người ta làm mọi thứ cần thiết để leo lên mức tồn tại. Tới khi đã an toàn, họ thôi làm những việc đó và trôi dần xuống phía thất bại, rồi lại cuống cuồng leo lên. Vòng ấy lặp lại với tài chính, sức khỏe, các mối quan hệ, cả cuộc đời. Người ta hay đổ cho việc tự phá hoại bản thân, cho cách được nuôi dạy, cho những thông điệp trái ngược nhau, nhưng những lý do ấy không quan trọng. Lý do thật chỉ là đã bỏ sót một điểm rất đơn giản.
Nhận thức cốt lõi. Chính những hành động đã kéo ông từ thất bại lên mức tồn tại cũng sẽ đưa ông từ tồn tại lên thành công, nếu ông cứ tiếp tục làm chúng thay vì dừng lại khi mọi thứ khá lên. Bạn vốn đã biết cách làm điều cần làm; chỉ là 99,9% số người không tiếp tục làm. Bạn không cần ý tưởng thiên tài hay kỹ năng khó.
Những việc giản dị đến mức dễ bỏ qua. Chúng đơn giản tới nỗi người ta không để ý, vì trông chẳng có gì to tát và chẳng ai nhận ra. Ví dụ: để dành vài đô la từ mỗi kỳ lương và để yên đó; tập thể dục vài phút mỗi ngày; đọc mười trang sách bổ ích hay truyền cảm hứng mỗi ngày; mỗi ngày bày tỏ sự trân trọng với một người. Olson gọi chúng là những kỷ luật đơn giản hằng ngày. Hành động đơn giản, có ích, lặp lại đều đặn theo thời gian chính là lợi thế nhỏ: những đức tính nhỏ, những thói quen thành công, được nhân lên theo kiểu lãi kép.
Bạn chọn hướng đi. Trong mỗi người có cả gã lang thang lẫn nhà triệu phú, và chính ta điều khiển hướng đi. Mười năm sau đêm tuyệt vọng, đời Olson khá hơn ở mọi mặt. Ông nói ông có thể mất hết lần nữa, nhưng không thể mất lợi thế nhỏ, và có nó thì ông gây dựng lại rất nhanh. "Triệu phú" theo nghĩa của ông là nụ cười đáng giá triệu đô, là bạn bè, niềm vui, tình yêu, sự viên mãn và đam mê: một gia tài của cuộc sống chứ không chỉ là tiền.
Câu hỏi thường gặp
Gã lang thang và nhà triệu phú trong chương 1 là ai?
Cả hai đều là Jeff Olson. Gã lang thang bãi biển cắt cỏ sân golf ở Florida và nhà triệu phú gây dựng nhiều công ty là cùng một người. Olson dùng hai hình ảnh này làm ẩn dụ cho thất bại và thành công.
Đồ thị tàu lượn trong The Slight Edge là gì?
Đồ thị tàu lượn có ba đường: thất bại, tồn tại và thành công. Khi gặp khó, người ta làm mọi việc cần thiết để leo lên mức tồn tại, rồi thôi làm khi đã an toàn và trôi dần xuống. Vòng ấy lặp lại suốt đời.
Ngày chán ghét và đêm tuyệt vọng khác nhau thế nào?
Ngày chán ghét là lúc Olson cắt cỏ dưới nắng và quyết định phải đổi đời. Đêm tuyệt vọng là đêm xe ông bị kéo đi sau khi công ty năng lượng mặt trời sụp. Lần thứ hai, ông ngồi xem xét đời mình một cách có phương pháp.
