Tóm tắt: Tiền ảnh hưởng đến cách mình làm việc, lựa chọn và chăm lo cho gia đình. Trong MONEY Master the Game, Tony Robbins khuyên người đọc xác định mục tiêu, tạo thói quen tự động và hiểu rõ mọi quyết định trước khi xuống tiền. Bài viết rút ra những cách nghĩ có thể áp dụng cho cả chủ tiệm lẫn nhân viên. Đây là quan điểm trong sách, không phải tư vấn tài chính.
Bạn làm việc rất nhiều. Nhưng tiền của bạn có đang đi đúng hướng không?
Nhiều người biết mình kiếm được bao nhiêu mỗi tháng. Ít người biết số tiền đó đang làm nhiệm vụ gì. Tiền vào rồi tiền ra. Cuối năm nhìn lại, mình đã làm rất nhiều nhưng khoảng cách tới sự an tâm vẫn còn nguyên.
Tony Robbins viết MONEY Master the Game để giúp người đọc nhìn tiền như một hệ thống. Có mục tiêu. Có nguyên tắc. Có những việc được làm đều đặn dù tháng đó mình vui, buồn, bận hay mệt.
Với chủ tiệm và nhân viên người Việt ở Mỹ, đó là điểm đáng suy nghĩ. Mình chịu khó làm việc. Nhưng sự chịu khó chỉ tạo ra thu nhập. Muốn giữ được thành quả, mình cần thêm thói quen và kỷ luật.
Bài viết này chỉ rút ra những ý về cách nghĩ và thói quen tiền bạc trong sách. Đây không phải tư vấn tài chính.
Tiền cần một công việc rõ ràng
Một con số lớn chưa chắc là một mục tiêu tốt.
Nói rằng mình muốn có thật nhiều tiền nghe có vẻ mạnh. Nhưng nó không cho mình biết phải làm gì vào sáng mai. Robbins khuyên người đọc bắt đầu bằng cuộc sống mình muốn bảo vệ.
Tiền nhà. Chi phí sinh hoạt. Thời gian dành cho gia đình. Khả năng nghỉ làm khi sức khỏe có vấn đề. Quyền được rời một công việc không còn phù hợp.
Khi mục tiêu rõ, tiền mới có công việc rõ.
Một chủ tiệm có thể muốn giữ đủ tiền để doanh nghiệp đi qua những tháng chậm. Một nhân viên có thể muốn tạo khoảng trống để không phải dùng thẻ tín dụng mỗi khi xe hư. Hai người có thu nhập khác nhau, nhưng đều đang tìm sự chủ động.
Hãy viết xuống điều mình muốn tiền làm cho mình. Đừng bắt đầu bằng một con số nghe cho lớn. Hãy bắt đầu bằng một đời sống có hình dạng cụ thể.
Mình muốn bảo vệ điều gì?
Mình muốn có thêm lựa chọn nào?
Mình muốn bớt lo chuyện gì?
Ba câu hỏi đó hữu ích hơn câu hỏi: “Làm sao để giàu nhanh?”
Để dành bằng hệ thống
Ý chí rất dễ thay đổi.
Tháng này mình quyết tâm để dành. Tháng sau tiệm chậm, gia đình có việc hoặc mình thấy một món đồ muốn mua. Kế hoạch bị dời lại. Khi có nhiều tiền hơn, mức chi tiêu cũng thường tăng theo.
Robbins nhấn mạnh việc dành một phần thu nhập cho tương lai trước khi mình kịp tiêu nó. Điểm đáng học ở đây là tính tự động.
Tự động nghĩa là quyết định một lần rồi để hệ thống nhắc mình giữ lời. Khoản tiền được tách ra theo lịch. Mình không phải tranh luận với bản thân vào mỗi kỳ lương.
Với nhân viên, việc này có thể bắt đầu bằng một khoản phù hợp với thu nhập hiện tại. Với chủ tiệm, cần tách rõ tiền của doanh nghiệp, tiền trả cho mình và tiền của gia đình. Doanh thu trong tài khoản tiệm chưa phải là tiền cá nhân.
Sự đều đặn quan trọng hơn cảm giác hăng hái trong vài tuần.
Một khoản nhỏ được giữ liên tục tạo ra thói quen. Thói quen tạo ra sự ổn định. Khi thu nhập tăng, mình có thể xem lại mức đã dành và điều chỉnh theo hoàn cảnh.
Điều cần tránh là chờ tới lúc còn dư mới bắt đầu. Phần lớn tháng sẽ chẳng còn dư nếu mọi nhu cầu đều được quyền đi trước tương lai của mình.
Hiểu trước khi đồng ý
Một phần lớn cuốn sách nói về những điều người bình thường thường không hiểu trong thế giới tài chính.
Các thuật ngữ dài. Những bảng số khó đọc. Những lời giới thiệu nghe rất chắc chắn. Khi không hiểu, nhiều người chọn tin người nói hay nhất.
Robbins khuyên người đọc học luật trước khi tham gia. Với chủ tiệm và nhân viên, bài học rộng hơn chuyện đầu tư: đừng ký vào điều mình chưa hiểu.
Trước một quyết định tiền bạc, hãy hỏi:
Mình đang trả cho điều gì?
Chi phí được tính ra sao?
Điều gì xảy ra nếu kết quả không giống lời giới thiệu?
Người đang giải thích được lợi gì khi mình đồng ý?
Nếu câu trả lời vẫn mơ hồ, mình chưa cần quyết định.
Sự chậm lại trong một buổi nói chuyện có thể bảo vệ thành quả của nhiều năm làm việc. Câu “để tôi đọc lại” không làm mình kém thông minh. Nó cho thấy mình tôn trọng công sức đã bỏ ra để kiếm tiền.
Chủ tiệm cũng có thể dùng cách này khi xem hợp đồng thuê, dịch vụ trả tiền hằng tháng hoặc thỏa thuận với nhà cung cấp. Nhân viên có thể dùng khi đọc quyền lợi tại nơi làm việc hoặc một cam kết tài chính dài hạn.
Mình không cần trở thành chuyên gia trong mọi lĩnh vực. Mình cần hiểu đủ để biết mình đang đồng ý với điều gì và khi nào cần tìm người có trách nhiệm phù hợp để giải thích.
Bảo vệ trước khi mở rộng
Người làm kinh doanh thường thích nghĩ về phần tăng trưởng.
Thêm khách. Thêm nhân viên. Thêm địa điểm. Thêm thu nhập.
Nhưng một doanh nghiệp có thể bán nhiều hơn mà người chủ vẫn căng thẳng hơn. Doanh thu tăng, chi phí tăng theo. Tiền của tiệm và tiền nhà dùng lẫn nhau. Một tháng chậm cũng đủ làm mọi thứ đảo lộn.
Bài học phòng thủ trong sách rất hợp với người làm chủ: trước khi nghĩ tới bước lớn hơn, hãy biết mình đang bảo vệ cái gì.
Có bao nhiêu khoản phải trả dù tiệm đông hay vắng?
Tiền cá nhân có đang được rút ra tùy hứng không?
Nếu mình nghỉ làm một thời gian, gia đình và tiệm sẽ xoay xở ra sao?
Nhân viên cũng cần phòng thủ. Tăng ca và tiền tip tốt có thể làm mình nghĩ mức thu nhập đó sẽ giữ nguyên. Nhưng mùa chậm, sức khỏe hoặc thay đổi tại chỗ làm có thể xảy ra. Một kế hoạch tiền bạc chỉ hoạt động khi mọi chuyện thuận lợi thì chưa tạo được sự an tâm.
Phòng thủ không có nghĩa là sống trong sợ hãi. Nó có nghĩa là chừa khoảng trống.
Khoảng trống giúp chủ tiệm đưa ra quyết định mà không bị một tuần vắng khách ép buộc. Khoảng trống giúp nhân viên nói không với một khoản mua sắm chưa cần thiết. Khoảng trống cho gia đình thời gian suy nghĩ khi có chuyện bất ngờ.
Tiền có giá trị vì nó mua được quyền lựa chọn. Muốn giữ quyền đó, mình phải bảo vệ nền trước khi xây thêm tầng.
Biết thế nào là đủ
Cuốn sách nói nhiều về tự do tài chính, nhưng phần đáng nhớ nhất nằm ở câu hỏi đơn giản hơn: bao nhiêu là đủ?
Nếu mình luôn nhìn người có nhà lớn hơn, xe mới hơn hoặc tiệm đông hơn, vạch đích sẽ tiếp tục chạy xa. Thu nhập tăng mà cảm giác thiếu vẫn còn.
Biết đủ không có nghĩa là ngừng cố gắng. Nó giúp mình biết lý do mình đang cố gắng.
Có người muốn thêm thời gian với gia đình. Có người muốn làm việc mà không còn sợ hóa đơn. Có người muốn giúp cha mẹ, con cái hoặc cộng đồng. Khi lý do rõ, tiền trở lại đúng vai trò của nó: một công cụ phục vụ cuộc sống.
Robbins cũng kết nối tiền với lòng biết ơn và sự cho đi. Mình có thể xây dựng tương lai mà vẫn nhìn thấy những gì đang có hôm nay. Hai việc đó đi cùng nhau.
Nếu kiếm thêm nhưng không bao giờ thấy đủ, tiền sẽ tiếp tục làm chủ thời gian và tâm trí của mình. Nếu biết điều gì quan trọng, mỗi quyết định sẽ bớt rối hơn.
Ba việc làm trong tuần này
- Viết một trang về mục đích của tiền. Ghi ba điều bạn muốn bảo vệ và ba lựa chọn bạn muốn có thêm. Dùng những việc cụ thể trong đời sống, đừng dùng một con số mơ hồ.
- Xem lại dòng tiền của bốn tuần gần nhất. Chia thành tiền cần thiết, tiền có thể giảm và tiền dành cho tương lai. Chủ tiệm xem riêng tài khoản doanh nghiệp và gia đình. Nhân viên xem lại cả thu nhập chính, tiền tip và tiền làm thêm.
- Chọn một việc để tự động hóa. Đó có thể là chuyển một khoản phù hợp sang tài khoản riêng hoặc đặt lịch kiểm tra tiền mỗi tuần. Mục tiêu là tạo một hệ thống mình có thể giữ lâu dài.
Tiền không tự sắp xếp chỉ vì mình làm việc chăm chỉ.
Mình phải cho nó một hướng đi. Phải hiểu trước khi đồng ý. Phải giữ được nền trước khi nghĩ tới bước tiếp theo.
MONEY Master the Game đưa ra nhiều quan điểm về tài chính và đầu tư. Mỗi người có hoàn cảnh riêng, nên những quyết định tài chính cụ thể cần được xem xét cẩn thận với người có trách nhiệm chuyên môn phù hợp.
Còn bài học về thói quen thì có thể bắt đầu ngay: biết tiền đang đi đâu, biết mình đang bảo vệ điều gì và giữ lời với tương lai của chính mình.
Nguồn: MONEY Master the Game của Tony Robbins.
Câu hỏi thường gặp
Bài học chính của MONEY Master the Game là gì?
Bài học được rút ra trong bài là tiền cần có mục tiêu, hệ thống và nguyên tắc rõ ràng. Làm việc chăm chỉ tạo ra thu nhập, còn thói quen đều đặn giúp mình giữ và dùng thành quả đúng hướng.
Chủ tiệm nên áp dụng ý nào trước?
Hãy tách rõ tiền doanh nghiệp và tiền gia đình, rồi xem lại các khoản phải trả dù tiệm đông hay vắng. Việc này giúp người chủ hiểu nền tài chính hiện tại trước khi nghĩ tới mở rộng.
Nhân viên có thể bắt đầu khi thu nhập chưa cao không?
Có thể bắt đầu bằng việc theo dõi dòng tiền và dành một khoản phù hợp theo lịch. Mục tiêu đầu tiên là tạo thói quen đều đặn, không phải chạy theo một con số khiến mình bỏ cuộc.
Ba việc làm trong tuần này là gì?
Viết rõ mục đích của tiền, xem lại dòng tiền bốn tuần gần nhất và tự động hóa một thói quen tiền bạc. Cả ba việc đều nhằm giúp mình nhìn rõ hơn trước khi đưa ra quyết định.
