Chương 10 Atomic Habits: thèm bề mặt và động cơ sâu, nguyên nhân thói quen là lời dự đoán, và cách đổi phải làm thành được làm.
Tóm tắt
Chương 10 là chương đảo ngược luật hai: làm cho kém hấp dẫn. Clear cho rằng mỗi cơn thèm có một động cơ sâu hơn, và nguyên nhân của thói quen là lời dự đoán não đưa ra trước đó. Đổi cách nhìn thì đổi được cảm giác, kể cả với việc khó.
Ý chính
- Thói quen là lời giải mới cho ham muốn cũ.
- Nguyên nhân là lời dự đoán trước hành vi.
- Đổi phải làm thành được làm.
- Tạo nghi thức trước việc khó.
Áp dụng ngay hôm nay
Viết lại một việc bạn phải làm hôm nay thành câu mình được làm, rồi đọc to lên trước khi bắt đầu.
Bữa tối ở Istanbul
Bảy người, một người chưa từng hút. Cuối năm 2012 ở Istanbul, Clear ăn tối với Mike và các bạn người Thổ. Trong bảy người, chỉ Clear chưa từng hút mỗi ngày một bao. Một nửa đã bỏ. Mike nói anh bỏ được nhờ cuốn sách của Allen Carr.
Đổi cách nhìn mỗi tín hiệu. Cuốn sách ấy nói bạn không mất gì khi bỏ thuốc, vì thuốc chẳng cho bạn gì. Bạn vẫn giao tiếp được mà không cần hút. Hút thuốc không giảm căng thẳng mà làm thần kinh mòn đi. Đây là đảo ngược luật hai: làm cho kém hấp dẫn. Đây là quan điểm của cuốn sách được dẫn, không phải lời khuyên y khoa.
Cơn thèm đến từ đâu
Thèm bề mặt và động cơ sâu. Bạn thèm bánh taco, nhưng động cơ sâu là cần ăn. Các động cơ cũ của con người: tiết kiệm sức, có ăn có uống, tìm tình yêu, gắn bó, được chấp nhận, bớt bấp bênh, có địa vị. Ứng dụng hẹn hò, mạng xã hội, công cụ tìm kiếm đều bám vào những động cơ này. Thói quen là lời giải mới cho ham muốn cũ.
Nguyên nhân là lời dự đoán. Với mỗi tín hiệu, não dự đoán điều sẽ xảy ra. Cùng một điếu thuốc, người này thấy thèm, người kia thấy ghê. Lời dự đoán biến thành cảm giác, và cơn thèm là cảm giác thiếu một thứ gì đó. Thứ bạn muốn là cảm thấy khác đi, không phải gói bim bim.
Lập trình lại để thích việc khó
Phải làm thành được làm. Đổi câu mình phải dậy sớm đi làm thành mình được dậy sớm đi làm. Cả hai đều đúng, chỉ khác góc nhìn. Một người ngồi xe lăn nói anh không bị trói vào xe, xe giúp anh tự do.
Vài cách đổi góc nhìn. Tập thể dục là xây sức bền, không phải vắt kiệt sức. Tiết kiệm là tự do: sống dưới mức mình có hôm nay để mai có nhiều hơn. Run trước trận đấu thì nói: mình đang hào hứng và có thêm sức để tập trung.
Nghi thức tạo động lực. Gắn một việc khó với điều mình thích, rồi dùng tín hiệu đó để vào guồng. Võ sĩ Ed Latimore thấy chỉ cần đeo tai nghe là tập trung, dù không mở nhạc. Muốn vui hơn, tập hít thở ba lần và mỉm cười trước khi vuốt ve con chó, rồi dùng chính nghi thức đó khi buồn.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt chương 10 của Atomic Habits (James Clear, bản ebook đọc trên Libby), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách. Các nghiên cứu về sức khỏe, ăn uống và nghiện là phần tác giả dẫn lại, không phải lời khuyên y khoa.
Câu hỏi thường gặp
Thèm bề mặt và động cơ sâu khác nhau thế nào?
Bạn thèm bánh taco, nhưng động cơ sâu là cần ăn. Con người có vài động cơ cũ: tiết kiệm sức, có ăn uống, tìm tình yêu, gắn bó, được chấp nhận, bớt bấp bênh, có địa vị. Thói quen hôm nay chỉ là cách mới để đáp những ham muốn rất cũ ấy.
Đổi phải làm thành được làm là gì?
Là đổi câu mình phải dậy sớm đi làm thành mình được dậy sớm đi làm. Cả hai đều đúng, chỉ khác góc nhìn. Tập thể dục là xây sức bền, tiết kiệm là tự do cho mai sau. Đổi góc nhìn như vậy làm việc khó bớt nặng nề và dễ bắt đầu hơn.
Nghi thức tạo động lực là gì?
Là gắn một việc khó với điều mình thích, rồi dùng tín hiệu đó để vào guồng. Võ sĩ Ed Latimore thấy chỉ cần đeo tai nghe là tập trung. Clear khuyên tập hít thở ba lần và mỉm cười trước một việc vui, rồi dùng nghi thức ấy những lúc căng thẳng.