Goggins lớn lên trong bạo lực gia đình ở Buffalo rồi trốn cùng mẹ sang Indiana. Chương 1 kể ván bài xấu và Thử thách đầu tiên.
Tóm tắt
Chương 1 của Can't Hurt Me là câu chuyện tuổi thơ của David Goggins trong một gia đình có bạo lực ở Buffalo, rồi cuộc trốn chạy cùng mẹ sang Indiana. Ông gọi hoàn cảnh ấy là ván bài xấu, và bước đầu tiên là nhìn thẳng vào nó.
Ý chính
- Vẻ ngoài sung túc có thể che giấu bạo lực trong nhà.
- Mẹ ông lên kế hoạch kỹ rồi mới rời đi, và đó là lối thoát.
- Stress độc hại kéo dài để lại dấu vết lên cơ thể và việc học.
- Bước đầu tiên là gọi đúng tên ván bài xấu của mình.
Áp dụng ngay hôm nay
Mở một cuốn sổ tay giấy và viết ra ván bài xấu của bạn: những gì đang níu bạn lại, kể cả sự thoải mái quá mức.
Ngôi nhà trên đường Paradise
Ngôi nhà trắng trên đường Paradise. Năm 1981, gia đình Goggins sống ở Williamsville, một vùng ngoại ô giàu có của Buffalo, trong căn nhà lớn màu trắng trên đường Paradise, ngoài sân là một chiếc Rolls Royce, một chiếc Mercedes và một chiếc Corvette. Hàng xóm nhìn vào thấy một gia đình kiểu mẫu. Đằng sau bức tranh ấy, David gọi ngôi nhà là "địa ngục" và gọi cha mình, Trunnis Goggins, là "ác quỷ". Mẹ ông, Jackie, kém Trunnis 17 tuổi. Anh trai là Trunnis Jr., sinh năm 1971; David sinh năm 1975.
Sân trượt patin Skateland. Cả nhà làm ca đêm ở sân trượt patin của Trunnis, tên là Skateland, trên phố Ferry thuộc khu Masten, phía đông Buffalo, tầng trên có quán bar Vermillion Room. Trunnis khởi nghiệp sớm: năm 20 tuổi ông đã có quyền phân phối Coca-Cola, rồi dựng một trong những sân trượt patin đầu tiên của Buffalo trong một lò bánh cũ. Rick James (bạn thân của Trunnis), O.J. Simpson, các cầu thủ đội Bills, Teddy Pendergrass và nhóm Sister Sledge đều từng ghé qua. Bọn trẻ phải làm việc: Trunnis Jr. bán đồ ăn uống, còn David mới 6 tuổi đứng trên ghế kê chân để cho thuê giày trượt, xịt khử mùi giày và lau sàn; người mẹ ngồi quầy thu ngân; đóng cửa xong cả nhà dọn dẹp, bọn trẻ ngủ trong văn phòng ngay dưới sàn nhảy rền tiếng bass. Gần 6 giờ sáng cả nhà mới về tới nhà, nên năm lớp một David lúc nào cũng kiệt sức, lại phải giấu những vết bầm (không mặc quần soóc, không để áo tuột khỏi vai).
Kẻ nắm hết tiền. Trunnis giữ toàn bộ tiền bạc. Vợ ông không có tài khoản ngân hàng, không thẻ tín dụng, không tiền, và thực ra cũng chẳng có hôn nhân, vì ông chưa từng cưới bà, nên bà không có quyền gì với tài sản chung. Ông đóng vai "thị trưởng khu Masten" giả hiệu, coi khách hàng là con mồi, dắt gái mại dâm (có lần tới tận một căn nhà nghỉ ở Canada của một vị chủ tịch ngân hàng để xin được khoản vay), để một khẩu súng lên đạn dưới đệm ghế sofa trong văn phòng nơi David ngủ, và mỗi đêm mang theo khoảng 10.000 đô la tiền mặt.
Đêm bạo lực. Một đêm, mẹ David bắt gặp Trunnis đi với một cô gái trẻ. Về nhà, ông lấy thắt lưng đánh bà. David, khi ấy chừng 6 hay 7 tuổi, nhảy lên lưng cha mà hét: "Đừng đánh mẹ con!", và bị quất thắt lưng. Jackie bấm nút báo động khẩn cấp, nhưng cảnh sát tới rồi bỏ qua, coi đó là "chuyện dạy bảo trong nhà" sau khi Trunnis khéo léo lấy lòng họ. Bài học David rút ra: lòng căm ghét đã lấn át nỗi sợ; còn cảnh sát thời ấy thì làm ngơ trước kiểu bạo hành như vậy.
Bộ đồng phục Hướng đạo. Jackie cho David đăng ký vào Hướng đạo sinh nhí (Cub Scouts). Thay vì đưa con đi sinh hoạt, Trunnis chở cả nhà tới trường đua ngựa kéo xe Batavia Downs. David ngồi đó trong bộ đồng phục Hướng đạo, thấy mình như kẻ giả mạo; còn cha ông thua mất hàng nghìn đô la. Trên xe, David cãi lại (ông gọi đó là "Căm ghét thắng Sợ hãi") và nhận câu lệnh "cởi quần áo ra": một trận đòn bằng thắt lưng theo nghi thức trong căn phòng tối, mà nỗi sợ được dồn nén từ lúc phải ngồi chờ. David không chịu khóc, người đầy lằn roi, phải nghỉ học mấy ngày. Đêm nào cậu cũng gần như tè dầm. Anh trai đấm cậu trong những trò "chơi", và David hét đòi đấm nữa.
Cơn đau tai và họng súng. Trunnis không cho đi bác sĩ hay nha sĩ ("nhà mình tự chịu được"). Jackie lén đưa David vào phòng cấp cứu vừa kịp giữ thính lực cho tai trái, rồi bị đánh vì chuyện đó. Một hôm khác, Trunnis chĩa súng ngắn vào mặt David khi ấy mới 8 tuổi; cậu bé đã chẳng còn quan tâm mình sống hay chết. Có lúc Jackie từng nghĩ tới chuyện giết Trunnis, và các anh em trai của bà phải can bà.
Cuộc trốn chạy sang Indiana
Cuộc trốn chạy. Người hàng xóm tên Betty khuyên Jackie lên kế hoạch từ trước. Jackie lấy lại lòng tin của Trunnis để được làm một thẻ tín dụng đứng tên mình, rồi một buổi sáng tuyên bố ngay bên bàn ăn rằng bà sẽ đi. David hăng hái nhét đồ vào túi rác, còn anh trai thì miễn cưỡng. Trunnis bảo bà chẳng là gì cả, trong vòng một năm sẽ thành gái điếm, còn hai đứa con sẽ thành kẻ thất bại. Mẹ con họ chạy trốn trên một chiếc Volvo, nấp trong nhà để xe của Betty khi Trunnis đi lùng, rồi lái đi. Gần Erie, Pennsylvania, xe bắt đầu cháy dầu; Jackie hoảng loạn, Betty hướng dẫn qua điện thoại. Họ ngủ một đêm trên giường gấp trong phòng hội nghị của một khách sạn Holiday Inn, rồi tới nhà ông bà ngoại ở Brazil, bang Indiana. David khi ấy 8 tuổi.
Sơ Katherine. Ở Indiana, David học lại lớp hai tại trường Công giáo Annunciation, dưới tay Sơ Katherine: 60 tuổi, răng vàng, không chấp nhận lời bào chữa, chịu bỏ thêm thời gian kèm cậu. Bà dạy cậu đọc được đúng trình độ lớp. Cậu học cách không tin những nụ cười (như nụ cười của cha) và biết quý những cái cau mày. Trunnis Jr. quay về Buffalo.
Sống nhờ trợ cấp. Ba mẹ con sống bằng 123 đô la trợ cấp mỗi tháng cùng phiếu thực phẩm, phải nhận qua tên bà ngoại vì có xe hơi thì không đủ điều kiện. Họ thuê căn hộ nhà nước ở Lamplight Manor với giá 7 đô la một tháng; tiền cấp dưỡng 25 đô la đến lúc có lúc không. Mẹ ông làm ở một cửa hàng bách hóa và học buổi tối tại Indiana State. Những hũ tiền xu dùng để trả tiền điện, tiền xăng và tiền chợ; ông ngoại vẫn giữ thói quen từ thời Đại khủng hoảng là nhặt từng đồng xu rơi.
Năm lớp ba và stress độc hại. Cô giáo lớp ba, cô D., muốn chuyển cậu sang trường dành cho trẻ "đặc biệt". David bắt đầu nói lắp, rụng tóc và nổi những mảng da trắng. Người ta gửi cậu vào nhóm trị liệu (đầy những đứa trẻ hỗn loạn) và gợi ý cậu bị tăng động giảm chú ý, nên dùng Ritalin; sau hai buổi mẹ cậu rút cậu ra. Goggins giải thích về stress độc hại: mức căng thẳng nền bị kẹt ở trạng thái "chiến hay chạy", làm tăng nguy cơ trầm cảm, bệnh tim, béo phì và nghiện ngập; trẻ bị bạo hành có nguy cơ bị bắt khi còn vị thành niên cao hơn 53% và nguy cơ phạm tội bạo lực cao hơn 38%. Để đối phó, cậu chép bài và gian lận khi làm kiểm tra, cách ấy che được lỗ hổng học hành nhưng khiến nó sâu thêm. Chương khép lại khi cậu là đứa trẻ da đen duy nhất trong trường, và "lời tiên tri trong bánh may mắn" của đời cậu ghi: "Mày sinh ra để thất bại."
Thử thách #1: ván bài xấu
Thử thách #1. Hãy kiểm kê "ván bài xấu" của bạn: những gì đang níu bạn lại, như bị bạo hành, bị bắt nạt, sự bất an, hoặc thậm chí là quá thoải mái, bị chèn ép ở chỗ làm hay ở trường, hay chính bạn đang cản đường mình. Viết tất cả vào sổ tay thật chi tiết và sống động (như ông đã viết câu chuyện của mình), cho nỗi đau một hình hài, rồi định sẵn rằng danh sách lý do này về sau sẽ thành nhiên liệu. Bạn có thể chia sẻ (với hashtag #badhand #canthurtme) hoặc giữ riêng; chỉ cần bạn thừa nhận nó.
Câu hỏi thường gặp
Tuổi thơ của David Goggins ra sao?
David Goggins lớn lên ở Buffalo, New York, trong một gia đình nhìn bên ngoài rất giàu có. Bên trong, người cha Trunnis kiểm soát tiền bạc và bạo hành vợ con. Năm 8 tuổi, ông cùng mẹ và anh trai trốn sang Indiana, sống nhờ trợ cấp trong căn hộ nhà nước.
Thử thách #1 trong Can't Hurt Me là gì?
Thử thách #1 yêu cầu bạn kiểm kê ván bài xấu của mình trong sổ tay: bạo hành, bị bắt nạt, bất an, bị chèn ép, hay chính bạn đang cản đường mình. Goggins muốn người đọc gọi đúng tên những thứ ấy, vì đó là nguyên liệu để thay đổi.
Stress độc hại mà Goggins nhắc tới là gì?
Stress độc hại là mức căng thẳng nền bị kẹt ở trạng thái chiến hay chạy trong thời gian dài. Theo sách, nó làm tăng nguy cơ trầm cảm, bệnh tim, béo phì và nghiện ngập. Hồi nhỏ, Goggins nói lắp, rụng tóc và nổi mảng da trắng vì nó.
