Goggins mất người cha dượng, bị kỳ thị chủng tộc và suýt không tốt nghiệp. Chương 2 giới thiệu Tấm gương trách nhiệm và Thử thách #2.
Tóm tắt
Chương 2 của Can't Hurt Me là chặng tuổi thiếu niên của Goggins: mất người cha dượng, bị kỳ thị chủng tộc ở thị trấn nhỏ và suýt không tốt nghiệp trung học. Từ đó ông tạo ra Tấm gương trách nhiệm, nói thẳng sự thật về mình mỗi tối trước gương.
Ý chính
- Sự thật về bản thân thì đau, nhưng phải nói ra mới thay đổi được.
- Gian lận che được lỗ hổng học hành nhưng làm nó sâu thêm.
- Tấm gương trách nhiệm: nói sự thật và dán mục tiêu lên gương.
- Đối diện nỗi sợ trực tiếp, như chạy dọc con đường từng bị chĩa súng.
Áp dụng ngay hôm nay
Tối nay, đứng trước gương và nói thành tiếng một sự thật khó nghe về mình. Dán một tờ giấy ghi một mục tiêu nhỏ cho ngày mai.
Wilmoth Irving và một mất mát lớn
Wilmoth Irving. Năm David học lớp bốn, Wilmoth Irving, một thợ mộc kiêm nhà thầu thành đạt ở Indianapolis, bắt đầu tìm hiểu Jackie. Ông điềm tĩnh, không bạo lực, là hình mẫu người cha lành mạnh gần nhất mà David từng có. Những buổi chiều, ông chơi bóng rổ với David, dạy cậu động tác, cách phòng thủ và cú nhảy ném. Mùa hè trước năm lớp tám của David, ông cầu hôn Jackie; kế hoạch là mùa hè năm sau cả nhà dọn về Indianapolis sống với ông. Johnny Nichols, con một người bạn của ông, thành bạn thân nhất của David nhờ bóng rổ.
Ngày sau Giáng sinh 1989. Wilmoth bảo David không thể đi xem trận đấu ở giải bóng rổ nam của ông. Đêm đó, ông bị bắn năm phát trong nhà để xe ở "ngôi nhà có tượng sư tử trắng", rồi thêm một phát vào đầu. Ông 43 tuổi. Cảnh sát nghi có dính tới một vụ làm ăn mờ ám hay buôn ma túy; hai tháng trước ông đã bị đạn sượt qua nhưng gạt đi. David 14 tuổi, giận dữ đấm vào tủ lạnh, còn mẹ cậu thì không chịu tin. Cậu cùng mẹ bước vào hiện trường, thấy máu trên sàn nhà để xe; hai mẹ con xuất hiện trong đoạn tin địa phương được phát đi phát lại, và cậu ngồi một mình xem nó suốt đêm.
Hậu quả. Jackie lại trở nên trống rỗng về cảm xúc. Một ký ức bị chôn vùi trỗi dậy trong David: cậu bé 6 tuổi bị xe buýt trường cán chết khi đang mang bánh quy tới tặng tài xế, máu dính trên cửa sổ chỗ David ngồi. Thế giới trong mắt cậu là một đống bi kịch không có điểm dừng; cậu ngủ dưới sàn, còn mẹ ngủ trên ghế bành.
Trường học, kỳ thị và giấc mơ Không quân
Những ngôi trường. Gia đình chuyển tới Indianapolis. David vào trường tư Cathedral High School nhờ gian lận trong kỳ thi đầu vào, học các lớp nâng cao (AP) cũng bằng gian lận, chơi hậu vệ dẫn bóng trong đội tuyển năm nhất rất mạnh, nhưng học phí buộc cậu phải chuyển trường. Năm lớp mười cậu học ở North Central High School (4.000 học sinh) và kết bạn với đám gần như dân băng nhóm. Một hôm mẹ cậu thấy "mười thằng côn đồ" ngồi quanh bàn ăn và đưa con quay về Brazil, Indiana. Trường Northview có 1.200 học sinh, chỉ năm em da đen. Cậu tới với quần áo thùng thình, vẻ ngông nghênh nhưng bên trong bất an; lối chơi khiêu khích bằng lời khiến cậu mất suất trong đợt tuyển chọn bóng rổ, bị chuyển sang vị trí tiền đạo và chỉ vào được đội dự bị, trong khi Johnny vào đội chính.
Kỳ thị chủng tộc ở Brazil. Một đêm đi bộ về nhà sau bữa tiệc cùng người anh họ Damien, một nhóm thiếu niên trên xe bán tải hét lên từ miệt thị người da đen, và một đứa chĩa súng ngắn vào đầu cậu; cậu không chịu bỏ chạy. Ở tiệm Pizza Hut, bố của một cô gái công khai cấm con gái ngồi với "thằng này", khoảnh khắc nhục nhã nhất đời cậu. Trong lớp tiếng Tây Ban Nha năm lớp mười, cậu thấy cuốn vở bài tập của mình bị vẽ thòng lọng kèm lời dọa giết; phản ứng duy nhất của hiệu trưởng Kirk Freeman là nhận xét rằng mấy đứa viết còn không đánh vần đúng chữ miệt thị. Về sau, năm 1995, nhóm KKK diễu hành ở Brazil (nhóm này hoạt động ở Center Point gần đó). Xe của cậu sau này cũng bị xịt sơn chữ miệt thị. Cậu bị đình chỉ học ba lần vì đánh nhau, tìm tới các bài diễn văn của Malcolm X, và cố tình diễn đúng định kiến để chọc tức những kẻ phân biệt chủng tộc. Ông gọi cách ấy là nông cạn: cậu chỉ đi tìm phản ứng, chứ không có mục đích. Ông cũng tả nỗi cô đơn của việc là "người duy nhất", người khác biệt duy nhất trong căn phòng.
Giấc mơ Không quân. Ông ngoại cậu phục vụ 37 năm trong Không quân với vai trò đầu bếp. David tham gia Đội tuần tra hàng không dân sự (Civil Air Patrol) và dự Khóa định hướng nhảy dù cứu hộ (Pararescue Jump Orientation Course). Diễn giả ở đó, Scott Gearen, sống sót sau một vụ va chạm khi nhảy dù từ độ cao 13.000 bộ (khoảng 4.000 m), hai lần chết lâm sàng trên bàn mổ, rồi trở lại phục vụ sau 18 tháng: bằng chứng rằng con người có thể sống sót qua điều không tưởng. Nhưng năm lớp mười một, cậu bị loại khỏi đội bóng rổ chính (vì bỏ tập hè), còn điểm số thì toàn là giả: cậu và Johnny sửa điểm F, D trong phiếu điểm thành B, C. Kỳ thi ASVAB (bài kiểm tra năng khiếu nghề nghiệp của quân đội) cậu cũng trượt, với 20 điểm, trong khi cần 36. Mẹ để mặc cậu tự lo, rồi một lá thư báo rằng cậu có thể không được tốt nghiệp: vắng hơn một phần tư năm học, điểm trung bình D.
Tấm gương trách nhiệm
Tấm gương trách nhiệm. Đêm ấy cậu cạo râu và mắng chính mình trước gương ("Chẳng ai tới cứu mày đâu"). Từ đó cậu bắt đầu một nghi thức mỗi tối: cạo mặt và cạo đầu, nói ra những sự thật khó nghe, viết mục tiêu lên giấy ghi chú dán lên gương (dọn giường, kéo quần lên cho gọn, làm việc nhà, học bài). Giọng điệu thô ráp chính là chìa khóa. Goggins khuyên hãy nói thật: nếu bạn béo hay thiếu học, hãy nói thẳng như vậy; đổ lỗi cho phân biệt chủng tộc, chính trị gia hay hoàn cảnh không phải thứ thật sự giới hạn bạn ("Chính mày đang cản mày"); hãy biến điều tiêu cực thành nhiên liệu.
Năm cuối cấp. Cậu ăn trưa một mình, tập ở YMCA lúc 5 giờ sáng và chạy bộ ban đêm. Rồi cậu đối mặt với con đường đáng sợ, nơi từng xảy ra vụ chĩa súng, chạy dọc nó trong khi chó đuổi theo, và chinh phục nỗi sợ ấy. Cậu tập cho mình thèm sự khó chịu, chạy cả trong mưa lẫn tuyết. Việc học cũng đổi khác: cậu học bằng cách chép tay: chép đi chép lại từng trang sách giáo khoa, ôn hàng giờ (cứ một giờ học với gia sư thì tự ôn sáu giờ), dùng thẻ ghi nhớ. Trong sáu tháng, trình độ đọc của cậu từ mức lớp bốn lên mức lớp mười hai; cậu qua ASVAB ở lần thi thứ ba. Lòng căm ghét tan dần khi cậu hiểu sự khó chịu của kẻ phân biệt chủng tộc là chuyện của họ. Sự tự tin tới từ việc tự chịu trách nhiệm và tự trọng. Ông cũng cảnh báo: quá khứ chỉ ngủ yên rồi quay lại; Không quân sẽ cho thấy bên trong ông vẫn còn yếu mềm.
Thử thách #2: nói thật trước gương
Thử thách #2. Hãy nhìn thẳng vào mắt mình trong gương và nói sự thật trần trụi. Dán giấy ghi chú (giấy thật, không phải ghi chú điện tử) lên gương, ghi những nỗi bất an, giấc mơ và mục tiêu, chia nhỏ thành các bước hằng ngày, hằng tuần (ví dụ tuần đầu giảm 2 pound, rồi tới mục tiêu tiếp theo). Hãy gọi thẳng tên vấn đề của mình, về cân nặng, học vấn, nỗi sợ trong sự nghiệp. Đạt được tờ nào thì gỡ tờ ấy xuống và dán tờ tiếp theo. Có thể chia sẻ ảnh với #canthurtme #accountabilitymirror.
Câu hỏi thường gặp
Tấm gương trách nhiệm là gì?
Tấm gương trách nhiệm là nghi thức Goggins tạo ra thời trung học. Mỗi tối ông nhìn thẳng vào mình trong gương, nói ra những sự thật khó nghe và dán giấy ghi mục tiêu lên gương, như dọn giường hay học bài. Đây là công cụ tư duy đầu tiên của sách.
Goggins gặp kỳ thị chủng tộc như thế nào?
Ở thị trấn Brazil, Indiana, Goggins từng bị một nhóm thiếu niên hét lời miệt thị người da đen và chĩa súng vào đầu. Sách kể những chuyện ấy để cho thấy hoàn cảnh ông lớn lên, và cách ông biến nỗi đau thành quyết tâm thay vì lý do bỏ cuộc.
Thử thách #2 yêu cầu làm gì?
Thử thách #2 yêu cầu nhìn thẳng vào mắt mình trong gương và nói sự thật trần trụi. Dán giấy ghi chú bằng giấy thật lên gương, ghi nỗi bất an, giấc mơ và mục tiêu, rồi chia nhỏ thành các bước hằng ngày, hằng tuần để làm dần.
