Thang đo Grit 10 câu, đam mê là sự nhất quán và thứ bậc mục tiêu. Chương 4 của Grit giúp bạn tự đo và xếp lại mục tiêu của mình.
Tóm tắt
Chương 4 của Grit là phần Duckworth mời bạn tự làm Thang đo Grit 10 câu và hiểu lại đam mê như sự nhất quán theo thời gian. Bà giới thiệu thứ bậc mục tiêu: mục tiêu cao nhất viết bằng mực, các mục tiêu cấp thấp viết bằng bút chì.
Ý chính
- Grit là sức bền, không phải cường độ.
- Đam mê là sự nhất quán theo thời gian, như một chiếc la bàn.
- Mục tiêu cao nhất nên giữ vững, mục tiêu cấp thấp có thể thay.
- Nghiên cứu 301 nhân vật lừng danh cho thấy sự bền bỉ của động cơ quan trọng hơn IQ.
Áp dụng ngay hôm nay
Viết ra các mục tiêu hiện tại, rồi hỏi để làm gì với từng cái cho tới khi tìm ra mục tiêu cao nhất của bạn.
Grit là sức bền
Grit là sức bền, không phải cường độ. Một sinh viên khởi nghiệp ở Wharton khoe mình có grit vì thức trắng nhiều đêm gọi vốn. Duckworth đáp: grit là sức bền nhiều hơn cường độ. Nhảy từ việc này sang việc khác không liên quan thì không phải grit. "Không có đường tắt tới sự xuất sắc": thành thạo một nghề mất lâu hơn người ta nghĩ, rồi còn phải đem kỹ năng ra tạo giá trị. Grit là làm một việc mình quan tâm tới mức chung thủy với nó: "không chỉ phải lòng, mà là giữ được tình yêu".
Thang đo Grit 10 câu
Thang đo Grit 10 câu. Bạn tự chấm, so mình với "phần lớn mọi người", đừng nghĩ quá lâu. Mỗi câu có năm mức, từ "không giống tôi chút nào" tới "rất giống tôi".
- Câu số lẻ, về đam mê (chấm ngược): ý tưởng hay dự án mới làm tôi sao nhãng việc cũ; tôi hay đặt mục tiêu rồi sau đó theo mục tiêu khác; tôi khó giữ tập trung vào dự án kéo dài hơn vài tháng; sở thích của tôi đổi từ năm này sang năm khác; tôi từng mê một ý tưởng hay dự án trong thời gian ngắn rồi mất hứng.
- Câu số chẵn, về kiên trì (chấm xuôi): thất bại không làm tôi nản, tôi không dễ bỏ cuộc; tôi chăm chỉ; tôi làm xong mọi việc mình bắt đầu; tôi siêng năng, không bao giờ bỏ cuộc; tôi từng vượt qua thất bại để chinh phục một thử thách lớn.
Cách tính điểm. Cách tính: cộng điểm, chia 10, ra số từ 1 tới 5. Điểm đam mê là tổng câu lẻ chia 5, điểm kiên trì là tổng câu chẵn chia 5. Bảng phân vị của người trưởng thành ở Mỹ: 2,5 là mốc 10%; 3,0 là 20%; 3,3 là 30%; 3,5 là 40%; 3,8 là 50%; 3,9 là 60%; 4,1 là 70%; 4,3 là 80%; 4,5 là 90%; 4,7 là 95%; 4,9 là 99%. Điểm cho biết bạn đang ở đâu lúc này và có thể thay đổi. Đa số người ta có điểm kiên trì nhỉnh hơn điểm đam mê. Điểm của Duckworth: tổng 4,6, kiên trì 5,0, đam mê 4,2. Giữ tập trung vào những mục tiêu nhất quán là chỗ bà vật lộn.
Đam mê là sự nhất quán
Đam mê là sự nhất quán. Bà định nghĩa lại "đam mê" là sự nhất quán theo thời gian, khác với cường độ hay cơn say nắng. "Nhiệt tình thì phổ biến. Bền bỉ mới hiếm." Ví dụ: những đầu bếp lớn lên xem Julia Child, những nhà đầu tư cả đời, những nhà toán học theo một bài toán nhiều năm.
Jeffrey Gettleman: la bàn chứ không phải pháo hoa. Gettleman, bạn học của bà ở Oxford, là trưởng văn phòng Đông Phi của tờ New York Times và đoạt giải Pulitzer mảng phóng sự quốc tế năm 2012. Đam mê thật của anh là sống và làm việc ở Đông Phi; báo chí là phương tiện. Đam mê đó được chủ động xây, không chỉ được tìm thấy. Ở Cornell anh học triết "vì dễ nhất". Một chuyến đi Đông Phi mùa hè "làm tôi choáng ngợp". Anh học tiếng Swahili, rồi nghỉ một năm đi bụi. Một giáo sư gợi ý làm báo; anh thấy đó là ý tưởng ngớ ngẩn nhất. Anh chụp ảnh cho tờ Cornell Daily Sun, rồi lạc hướng ở Oxford. Tới năm thứ hai anh chọn báo chí như một con đường có chủ đích từ A tới G: tờ Cherwell ở Oxford, thực tập mùa hè ở Wisconsin, St. Petersburg Times, Los Angeles Times, phóng viên toàn quốc của NYT ở Atlanta, phóng sự chiến tranh ở nước ngoài, và năm 2006 làm trưởng văn phòng Đông Phi. Đam mê là cái la bàn, không phải màn pháo hoa.
Pete Carroll: triết lý sống. Huấn luyện viên đội Seahawks hỏi: "Bạn có triết lý sống không?" Triết lý của ông là "làm mọi việc tốt hơn bất kỳ ai từng làm". Nó thành hình sau khi ông bị đội New England Patriots sa thải, ở ngoài bóng bầu dục một năm, viết kín nhiều bìa hồ sơ và đọc John Wooden, người cùng đội UCLA giành 10 chức vô địch quốc gia. Triết lý rõ ràng cho ta hướng dẫn và ranh giới.
Thứ bậc mục tiêu
Thứ bậc mục tiêu. Mục tiêu cấp thấp là việc trong danh sách cần làm, là phương tiện. Mục tiêu cấp cao trừu tượng hơn, tự nó là đích. Cứ hỏi "Để làm gì?" cho tới khi câu trả lời là "chỉ vì thế thôi". Đó là mục tiêu cao nhất, "mối quan tâm tối hậu", cái la bàn. Ví dụ: đi lúc 8 giờ, để tới đúng giờ, để là người đúng giờ, để tôn trọng đồng nghiệp, để làm một người lãnh đạo tốt. Tom Seaver ném bóng chày (311 trận thắng, 3.640 cú loại người đánh, 61 trận giữ sạch lưới, chỉ số ERA 2,86, được 98,8% phiếu vào Đại sảnh Danh vọng năm 1992) có mục tiêu ném tốt nhất "ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác". Mục tiêu đó quyết định cách ông ăn, ngủ, phơi nắng, thậm chí tay nào dùng để vuốt chó. Ông thấy đó là hạnh phúc chứ không khắc khổ. Grit là giữ cùng một mục tiêu cao nhất trong thời gian rất dài, để phần lớn mục tiêu cấp giữa và cấp thấp đều nối về nó.
Ba kiểu lỗi trong cấu trúc mục tiêu.
- Có giấc mơ lớn nhưng không có mục tiêu cấp giữa và cấp thấp. Gabriele Oettingen gọi đó là "tưởng tượng tích cực": dễ chịu trước mắt, trả giá về lâu dài, trừ khi ta tính tới trở ngại.
- Có nhiều mục tiêu cấp giữa mà không có mục tiêu chung ở trên.
- Có vài hệ mục tiêu cạnh tranh, không nối với nhau.
Xung đột nhỏ là bình thường. Một chút xung đột là không tránh được: Seaver có gia đình; mục tiêu công việc của Duckworth là "dùng khoa học tâm lý để giúp trẻ em phát triển", trong khi bà cũng muốn làm mẹ tốt của hai con gái, và bà chấp nhận sự giằng co đó. Tốt nhất là có một mục tiêu nghề nghiệp cao nhất. "Hệ mục tiêu càng thống nhất, thẳng hàng và ăn khớp thì càng tốt."
Cách xếp ưu tiên của Warren Buffett. Ông kể với phi công riêng: một, viết 25 mục tiêu nghề nghiệp; hai, khoanh năm mục tiêu quan trọng nhất; ba, tránh 20 cái còn lại bằng mọi giá. Duckworth thử, liệt kê 32 dự án, chấm mỗi cái từ 1 tới 10 về độ thú vị và độ quan trọng rồi nhân lại. Bà không khoanh được đúng năm cái, vì phần lớn đều là phương tiện cho cùng một đích: giúp trẻ em thành công và phát triển. Vài dự án không liên quan thì bà cho vào danh sách tránh. Bà thêm bước bốn: hỏi xem các mục tiêu phục vụ một mục đích chung tới đâu. Bạn cần "một cái la bàn bên trong".
Mực và bút chì
Mục tiêu cao viết bằng mực, mục tiêu thấp viết bằng bút chì. Grit không phải là cố chấp theo đuổi mọi mục tiêu cấp thấp. Hãy chuẩn bị bỏ một số. Họa sĩ biếm họa Roz Chast của tạp chí New Yorker bị từ chối khoảng 90%. Bob Mankoff, biên tập viên tranh biếm họa, cho biết các họa sĩ có hợp đồng nộp khoảng 500 tranh mỗi tuần cho khoảng 17 chỗ, tức bị từ chối hơn 96%. Khẩu hiệu Mũ nồi xanh: "Ứng biến, thích nghi, vượt qua"; "thử, thử lại, rồi thử cách khác".
Bob Mankoff. Ở trường trung học LaGuardia (Âm nhạc và Mỹ thuật), Mankoff bị tài năng của bạn bè làm cho e sợ và bỏ vẽ ba năm. Ông học triết và tâm lý ở Syracuse, đọc cuốn "Learning to Cartoon" của Syd Hoff (Hoff có 571 tranh trên New Yorker và hơn 60 sách thiếu nhi; chương cuối nói cách sống sót qua thư từ chối). Ông vẽ 27 tranh và bị từ chối khắp nơi. Lệnh gọi nhập ngũ thời chiến tranh Việt Nam đẩy ông vào cao học tâm lý thực nghiệm. Trước khi xong tiến sĩ, ông quyết định mình là "người hài hước nhất", thử cả hài độc thoại lẫn tranh biếm, bỏ hài độc thoại ở vùng Borscht Belt và nhắm vào New Yorker, "đội New York Yankees của làng biếm họa". Sau khoảng hai năm nhận thư từ chối, ông tới Thư viện Công cộng New York xem mọi tranh biếm trên New Yorker từ năm 1925. Điểm chung không nằm ở tay nghề vẽ, độ dài lời thoại hay kiểu hài. Điểm chung là tranh khiến người xem phải nghĩ, và có phong cách cá nhân riêng. Ông tạo ra phong cách chấm điểm, học từ Seurat. Sau khoảng 2.000 lần bị từ chối trong giai đoạn 1974 tới 1977, ông bán được một tranh ngày 20 tháng 6 năm 1977. Năm sau bán 13 tranh, rồi 25, rồi 27, và năm 1981 được mời ký hợp đồng. Lời khuyên của ông: nộp mỗi lần mười tranh, "vì... chín trên mười thứ chẳng bao giờ thành".
Quy tắc. Bỏ mục tiêu cấp thấp khi có cách khác khả thi hơn, gọn hơn hay vui hơn mà vẫn phục vụ cùng một đích. Đường vòng là chuyện bình thường. Mục tiêu càng cao thì càng nên cứng đầu. Duckworth không day dứt khi bị từ chối một đề xuất tài trợ hay một bài báo, kiên trì hơn với mục tiêu cấp giữa, và mục tiêu tối hậu thì không đổi.
301 nhân vật lừng danh
Catharine Cox và 301 nhân vật lừng danh. Năm 1926, Catharine Cox ở Stanford nghiên cứu tiểu sử 301 nhân vật lịch sử, ước tính IQ thời thơ ấu dựa vào độ phát triển sớm, trong một cuốn sách dày hơn 800 trang. Cao nhất là John Stuart Mill, IQ ước tính 190: học tiếng Hy Lạp lúc 3 tuổi, viết lịch sử La Mã lúc 6 tuổi, đọc soát bản in lúc 12 tuổi. Thấp nhất, khoảng 100 tới 110, là Copernicus, Faraday và Cervantes. Newton khoảng 130. Mười người lừng danh nhất (như Bacon, Napoleon, Burke, Goethe, Luther, Milton, Newton, Pitt, Voltaire, Washington) có IQ trung bình 146. Mười người kém lừng danh nhất (Bunsen, Chalmers, Chatterton, Cobden, Coleridge, Danton, Haydn, Lamennais, Mazzini, Murat) là 143. Chênh lệch rất nhỏ. Trong 67 đặc điểm được chấm cho 100 thiên tài, phần lớn (hướng ngoại, vui vẻ, hài hước, điểm ở trường) không phân biệt được người lừng danh với người thường. Bốn đặc điểm thì có, kể cả giữa nhóm mười người đầu và mười người cuối. Cox gọi chung là "sự bền bỉ của động cơ". Hai đặc điểm gần với đam mê: làm việc hướng tới mục tiêu xa và rõ ràng; không bỏ việc chỉ vì đổi ý hay muốn cái mới. Hai đặc điểm gần với kiên trì: sức mạnh ý chí, sự quyết tâm thầm lặng; không bỏ việc khi gặp trở ngại. Cox viết: trí tuệ cao nhưng không cao nhất mà kiên trì nhất sẽ hơn trí tuệ cao nhất mà kiên trì kém hơn một chút.
Kết chương. Tự chấm điểm và ngẫm về thang đo là điểm khởi đầu. Chương sau nói grit thay đổi thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Thang đo Grit 10 câu đo những gì?
Thang đo có 10 câu, mỗi câu năm mức từ không giống tôi chút nào tới rất giống tôi. Câu số lẻ đo đam mê, câu số chẵn đo kiên trì. Cộng điểm rồi chia 10 ra số từ 1 tới 5. Duckworth khuyên tự chấm nhanh, so mình với phần lớn mọi người.
Thứ bậc mục tiêu là gì?
Thứ bậc mục tiêu xếp mục tiêu thành nhiều tầng. Mục tiêu cấp thấp là việc cụ thể trong danh sách cần làm. Cứ hỏi để làm gì cho tới khi câu trả lời là chỉ vì thế thôi, đó là mục tiêu cao nhất, cái la bàn định hướng mọi mục tiêu bên dưới.
Cách xếp ưu tiên của Warren Buffett là gì?
Theo câu chuyện trong sách, Buffett khuyên viết ra 25 mục tiêu nghề nghiệp, khoanh năm cái quan trọng nhất, rồi tránh 20 cái còn lại bằng mọi giá. Duckworth thử và thấy nhiều dự án của bà phục vụ cùng một mục tiêu cao, nên bà thêm câu hỏi chúng có chung đích không.
