Tóm tắt phần 4 của Extraordinary Popular Delusions: đổi giấy lấy kim loại, lệnh cấm giữ tiền, ngân hàng ngừng trả năm 1720 và John Law ra đi trắng tay.
Tóm tắt
Phần 4 là phần về cú sụp năm 1720. Người khôn đổi giấy lấy kim loại, chính quyền cấm giữ tiền, diễu hành người nghèo đi khai mỏ vàng, in thêm giấy bạc, rồi ngân hàng ngừng trả. Law rời Pháp gần như trắng tay và mất ở Venice năm 1729.
Ý chính
- Lòng tin không ra lệnh được.
- Người khôn rút trước.
- Cấm đoán làm hoảng thêm.
- Thua mà không gian dối.
Áp dụng ngay hôm nay
Nếu bạn đang giữ tiền ở một nơi chỉ dựa vào lời hứa, hãy kiểm tra xem bạn rút được bao nhiêu và mất bao lâu.
Lâu đài băng tan
Đổi giấy lấy tiền kim loại. Mackay ví hệ thống như lâu đài băng của Potemkin tan trong gió ấm. Hoàng thân Conti đòi đổi giấy bạc lấy ba xe tiền kim loại. Những người đầu cơ khôn lặng lẽ đổi giấy ra kim loại, chuyển ra nước ngoài; Vermalet giả nông dân, giấu một triệu dưới đống rơm và phân.
Cấm giữ tiền kim loại. Sắc lệnh tháng 2 năm 1720 cấm giữ quá 500 livre tiền kim loại, thưởng cho người tố giác, kéo theo dò xét và khám nhà. Theo Mackay, đó là một thứ chuyên chế điên cuồng.
Những màn cứu vãn cuối
Sáu nghìn người cầm xẻng. Sáu nghìn người nghèo bị gọi đi diễu hành với xẻng như sắp sang khai mỏ vàng Louisiana; hai phần ba không bao giờ lên tàu. Thêm 1.500 triệu giấy bạc được in, và ông Lambert nói thà giữ 100.000 livre kim loại còn hơn 5 triệu bằng giấy.
Ngân hàng ngừng trả. Sắc lệnh ngày 21 tháng 5 cắt nửa giá trị giấy bạc và cổ phần, bị rút lại sau bảy ngày. Ngày 27 tháng 5 ngân hàng ngừng trả tiền. Khi mở lại, đám đông chen nhau tới mức có người chết, và xe của Law bị đập phá.
Người Scotland làm nước Pháp vào nhà thương
Bài hát và tranh biếm họa. Dân Paris chế bài hát và tranh "nữ thần cổ phần" dẫn người ta vào nhà thương. Một câu thơ tả tuần lễ: thứ Hai mua cổ phần, thứ Ba thành triệu phú, thứ Bảy vào nhà thương.
Ra đi gần như trắng tay. Law xin rút lui, nói mình có sai nhưng không gian dối, và rời Pháp gần như không còn gì. Ông đã đổ tiền lời vào đất đai ở Pháp thay vì chuyển ra ngoài, điều Mackay coi là bằng chứng ông không phải kẻ gian. Ông trở lại cờ bạc và mất ở Venice năm 1729, nghèo túng.
Bài học của chương. Theo tác giả, tín dụng chỉ ổn khi có bảo đảm và vừa phải; chính quyền chuyên chế cộng tiền giấy dẫn tới thảm họa; tiền dễ làm hư mọi tầng lớp; và đám đông đã hoảng thì không sắc lệnh nào làm yên được. Đây là nhận định của Mackay và của thời ấy.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt phần 4, thuộc chương Mississippi Scheme, của Extraordinary Popular Delusions của Charles Mackay (bản Everand 150 trang), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách. Nội dung về tiền, tín dụng và đầu cơ là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên đầu tư.
Câu hỏi thường gặp
Hệ thống của Law bắt đầu đổ thế nào?
Hoàng thân Conti đòi đổi giấy bạc lấy ba xe tiền kim loại. Những người đầu cơ khôn lặng lẽ đổi giấy ra kim loại và chuyển ra nước ngoài; Vermalet giả nông dân, giấu một triệu dưới đống rơm. Tiền kim loại khan dần, và lòng tin vào giấy bạc lung lay.
Lệnh cấm giữ tiền năm 1720 dẫn tới gì?
Sắc lệnh tháng 2 năm 1720 cấm giữ quá 500 livre tiền kim loại và thưởng cho người tố giác. Kéo theo là dò xét và khám nhà. Cấm đoán không làm người ta tin giấy bạc hơn, chỉ làm họ hoảng hơn. Đây là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên đầu tư.
Vì sao Mackay tin Law không phải kẻ gian?
Law đổ tiền lời vào đất đai ở Pháp thay vì chuyển ra nước ngoài, nên khi hệ thống đổ, ông mất gần hết. Ông nói mình có sai nhưng không gian dối. Law trở lại cờ bạc và mất ở Venice năm 1729 trong cảnh nghèo túng.
