Tóm tắt
Vàng ở khắp nơi, chỉ là mắt mình chưa được luyện để thấy. Kiyosaki đưa ra 10 bước chính ông đã làm để đánh thức thiên tài tài chính bên trong, từ tìm một lý do lớn tới trả cho mình trước và dạy lại cho người khác.
Ý chính
- Một lý do đủ lớn, gồm cả điều muốn và điều không muốn, kéo mình đi tiếp.
- Mỗi đồng đô la là một lá phiếu cho giàu, trung lưu hay nghèo.
- Trả cho mình trước là bước quan trọng nhất và khó nhất.
- Dùng tài sản để mua đồ xa xỉ, và cho đi thứ mình đang cần.
Áp dụng ngay hôm nay
Viết ra hai điều mình muốn và hai điều mình không muốn về tiền trong 10 năm tới. Đó là lý do để giữ kỷ luật trả cho mình trước.
Vàng ở khắp nơi
Chủ đề của chương. "Vàng ở khắp nơi, chỉ là phần lớn người ta không được dạy để nhìn thấy nó." Đây là lời một người thợ đào vàng ở Peru. Trong mỗi người có một "thiên tài tài chính" đang ngủ, bị ru ngủ bởi một nền văn hóa nói rằng tiền là xấu, dạy người ta làm việc vì tiền, và hứa rằng công ty hay nhà nước sẽ lo cho mình. Theo ông, 90% thế giới phương Tây đi theo giáo điều đó. Ông đưa ra 10 bước mà chính ông đã làm; người đọc lấy cái nào hợp, hoặc tự nghĩ ra cách của mình. Ông có thể tìm được 4 tới 5 thương vụ bất động sản hứa hẹn trong một ngày, ở những chỗ người khác chẳng thấy gì.
Bước 1 tới bước 4: lý do, lựa chọn, bạn bè, công thức
Bước 1. Tìm một lý do lớn hơn thực tại: sức mạnh của tinh thần. Mục đích là sự pha trộn giữa những điều "muốn" và những điều "không muốn". Ví dụ là một cô bé bơi lội thức dậy lúc 4 giờ sáng để tập cho Thế vận hội, được thúc đẩy bởi tình yêu dành cho bản thân và người khác. Những điều ông không muốn: làm việc cả đời; mục tiêu của cha mẹ là công việc ổn định và một ngôi nhà ở ngoại ô; làm người làm công; cảnh cha bỏ lỡ các trận bóng bầu dục của ông; nhà nước lấy phần lớn di sản của cha. Những điều ông muốn: tự do đi khắp nơi, còn trẻ khi đã tự do, làm chủ thời gian, để tiền làm việc cho mình. Ông nhắm tới tự do ở tuổi 40 và đạt được ở tuổi 47. Theo phần ôn tập, lý do cảm xúc mạnh giúp ta đi qua những lần vấp ngã, vì ông đã mất tiền nhiều lần. Không có lý do đủ mạnh thì mọi nỗ lực tiếp theo đều có vẻ quá sức; ông còn nói nếu lý do của bạn yếu thì cũng đừng đọc tiếp.
Bước 2. Lựa chọn mỗi ngày: sức mạnh của sự lựa chọn. Mỗi đồng đô la là một lá phiếu cho giàu, trung lưu hay nghèo; thói quen tiêu tiền cho thấy ta là ai. Ông chơi cờ Monopoly tới tận lúc trưởng thành và đã chọn giàu từ khi còn bé. Tài sản Mike thừa kế vẫn cần được chăm giữ, vì nhiều gia đình giàu mất của ở thế hệ sau. Những lời bào chữa ("tôi không quan tâm tới tiền", "tôi sẽ chẳng bao giờ giàu", "vợ hay chồng tôi lo chuyện đó", "tôi còn trẻ quá") cướp đi thời gian và cơ hội học. Hãy đầu tư vào học vấn trước, vì trí óc mới là tài sản thật. Kẻ trộm lấy hết đồ điện tử của một người bạn nhưng để lại sách. Có 90% người ta mua tivi, chỉ khoảng 10% mua sách kinh doanh. Mỗi năm ông dự ít nhất hai khóa học kéo dài nhiều ngày. Một khóa ba ngày giá 385 đô la năm 1973 về bất động sản không cần vốn trả trước đã đem về cho ông ít nhất khoảng 2 triệu đô la. Ông nghe băng đĩa để lặp lại ý tưởng; có lần ông nghe đi nghe lại hơn 20 lần một bài nói dài năm phút của một nhà đầu tư mà ông không ưa, tới khi hiểu được, và có thêm một cách phân tích vấn đề. Ông tự hỏi "Trump, Buffett hay Soros sẽ nhìn chuyện này thế nào?". Kiêu ngạo cộng thông minh thành ra thiếu hiểu biết. Hãy nghe nhiều hơn (hai tai, một miệng), hãy "dư dả về học vấn", và nhớ rằng có một hai căn nhà không làm bạn thành chuyên gia. Hãy nhìn dài hạn, đừng mong giàu nhanh.
Bước 3. Chọn bạn cẩn thận: sức mạnh của các mối quen biết. Học từ cả bạn giàu lẫn bạn nghèo: bạn giàu nói chuyện tiền, bạn đang chật vật cho thấy điều không nên làm. Những người bạn tỉ phú của ông kể rằng bạn bè túng thiếu chỉ hỏi vay tiền hoặc xin việc, chưa ai hỏi cách làm. Đừng nghe lời khuyên của những "Gà con Chicken Little" sợ hãi; hãy nghe cả phe lạc quan lẫn phe bi quan. Ví dụ: một người bạn gửi chứng chỉ tiền gửi lãi 6% gửi cho ông bài báo cảnh báo về các chứng chỉ lãi 16% do bang bảo đảm mà ông đang nắm. Đừng chạy theo đám đông; người vào muộn bị cuốn sạch, và "luôn có một con sóng khác". Hãy mua khi thứ đó không được ưa chuộng, vì lợi nhuận được tạo ra lúc mua; đừng cố canh thời điểm thị trường. Ông nói mọi thứ đều là "giao dịch nội gián" theo nghĩa thông tin đến từ những người bạn gần với bên trong. Đó là lợi thế thông tin hợp pháp, và là lý do nên có bạn giàu: nghe tin về con sóng tới, vào rồi ra trước khi bong bóng vỡ.
Bước 4. Nắm vững một công thức rồi học công thức mới: sức mạnh của việc học nhanh. Ta trở thành thứ mình học. Công thức của phần lớn người ta là "làm việc vì tiền": làm, kiếm, trả hóa đơn, mua quỹ tương hỗ. Nếu chưa đủ thì đổi công thức. Năm 26 tuổi, ông học một khóa cuối tuần về nhà bị tịch thu. Trong 3 năm, vừa làm ở Xerox vừa làm theo công thức đó, ông nắm vững nó và kiếm được vài triệu đô la. Sau đó ông tiếp tục tìm những công thức nhanh hơn: phái sinh, quyền chọn, cả các khóa học về lý thuyết hỗn loạn. Ngày nay, học nhanh tới đâu quan trọng hơn biết được bao nhiêu.
Bước 5 tới bước 7: kỷ luật, lời khuyên tốt, lấy lại vốn
Bước 5. Trả cho mình trước: sức mạnh của kỷ luật bản thân. Đây là bước quan trọng nhất và khó nhất. Theo phần ôn tập, kỷ luật là ranh giới hàng đầu chia giàu, trung lưu và nghèo, và cần sức chịu đựng áp lực tài chính. Người trúng số hay người tiêu sạch tiền tăng lương thất bại vì thiếu kỷ luật. Ba kỹ năng quản lý cho doanh nhân là dòng tiền, con người và thời gian cá nhân. Câu "trả cho mình trước" đến từ cuốn "The Richest Man in Babylon" (Người giàu nhất thành Babylon) của George Clason. Phần lớn người ta trả cho mình sau cùng. Các hình vẽ cho thấy tiền vào cột tài sản trước khi tới chi phí. Ông đã trả cho mình trước cả khi thiếu tiền, mặc kệ lời cảnh báo của kế toán, để sức ép từ chủ nợ thúc mình tìm nguồn thu mới. Ông giữ tín dụng thật tốt và trả hóa đơn nhanh, giữ thu nhập từ lao động cá nhân ở mức thấp nhất (thu nhập từ tài sản đi qua một công ty ở Nevada), tránh nợ tiêu dùng; các khoản nợ lớn của ông do người thuê nhà trả. Quy tắc: đừng gánh nợ lớn, giữ chi phí thấp, xây tài sản trước khi mua nhà to, xe đẹp, và không bao giờ rút tiền tiết kiệm hay tiền đầu tư để trả hóa đơn ("giữ vững Pháo đài Tài sản"). Sức ép phải thúc bạn tạo thêm thu nhập, qua đó trí tuệ tài chính lớn lên. Đây không phải sự tự khổ: "cuộc đời là để tận hưởng", và vẫn có thể trả cho mình trước.
Bước 6. Trả công hậu cho người môi giới: sức mạnh của lời khuyên tốt. Bố giàu trả công hậu cho dân chuyên nghiệp. Môi giới, luật sư, kế toán giỏi đem lại thông tin và tiết kiệm thời gian. Ông kể một mảnh đất mua 9.000 đô la được bán lại hơn 25.000 đô la nhờ một người môi giới. Người ta boa bồi bàn 15 tới 20% nhưng lại kỳ kèo khoản phí môi giới 3 tới 7%; như vậy là boa cho cột chi phí mà bủn xỉn với cột tài sản. Không phải môi giới nào cũng như nhau. Hãy hỏi họ sở hữu bất động sản hay cổ phiếu gì, đóng thuế bao nhiêu. Người kế toán của ông cũng "lo việc kinh doanh của mình", tức đầu tư bất động sản. Hãy quản lý những người giỏi hơn mình, như một hội đồng quản trị riêng.
Bước 7. Làm "Indian giver": sức mạnh của việc có được thứ gì đó mà không mất gì. Cụm từ này bắt nguồn từ một hiểu lầm giữa người định cư và người bản địa châu Mỹ về chuyện tấm chăn. Câu hỏi đầu tiên của ông là "bao lâu thì tôi lấy lại vốn?", rồi mới tới phần mình giữ được miễn phí: tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROI) và những tài sản cho lợi nhuận vô hạn. Ví dụ: ông mua một căn hộ bị tịch thu với giá 50.000 đô la tiền mặt (ngân hàng muốn 60.000 đô la), cho thuê làm chỗ nghỉ mùa đông 2.500 đô la mỗi tháng trong bốn tháng, các tháng còn lại 1.000 đô la, và thu hồi vốn trong khoảng 3 năm. Với cổ phiếu, khi giá tăng ngắn hạn ông rút phần vốn gốc ra để số cổ phiếu còn lại là "miễn phí". Mỗi khoản đầu tư nên có một phần lời "miễn phí" (kho cho thuê nhỏ, đất, cổ phiếu, nhà) và rủi ro có giới hạn; tài khoản tiết kiệm thì chẳng cho thêm gì. Trong khoảng 10 khoản đầu tư, có 2 tới 3 khoản thắng đậm, 5 tới 6 khoản không ra gì, 2 tới 3 khoản lỗ. Chỉ mạo hiểm số tiền mình chịu mất được. Ray Kroc cũng muốn có đất miễn phí.
Bước 8 tới bước 10: tập trung, người hùng, cho đi
Bước 8. Dùng tài sản để mua đồ xa xỉ: sức mạnh của sự tập trung. Con trai 16 tuổi của một người bạn muốn có xe hơi. Sau khi cho cậu chơi cờ CASHFLOW, đọc Wall Street Journal và đọc sách, người cha đưa cậu 3.000 đô la để giao dịch cổ phiếu. Khi nào số tiền nhân đôi lên 6.000 đô la thì cậu được mua xe, còn 3.000 đô la gốc để dành học đại học. Cậu mất gần hết số tiền nhưng học được rất nhiều, và hết hứng thú với chiếc xe. Ông nêu một thí nghiệm: đưa 100 người mỗi người 10.000 đô la, thì khoảng 80 người sẽ trắng tay hoặc mắc nợ, khoảng 16 người tăng được 5 tới 10%, và khoảng 4 người lên tới 20.000 đô la hoặc thành triệu phú. Đừng mua đồ xa xỉ bằng tiền vay, như chiếc Porsche. Hãy dùng chính ham muốn tiêu xài để thúc mình đầu tư. Vay mượn thì dễ trước mắt nhưng khó về lâu dài. Hãy làm chủ đồng tiền thay vì để nó khôn hơn mình.
Bước 9. Chọn người hùng: sức mạnh của huyền thoại. Hồi nhỏ người hùng của ông là các cầu thủ bóng chày Willie Mays, Hank Aaron, Yogi Berra. Người lớn cũng bắt chước người hùng: ông mượn sự tự tin khi đàm phán của Trump và khả năng phân tích của Buffett; ông nhắc cả Peter Lynch, Soros, Jim Rogers. Khung bên lề bản mới thêm các tên như David Stockman, Jim Rickards, George Gammon, Thomas Sowell. Người hùng làm mọi thứ trông dễ dàng, nên hãy tìm những người hùng làm cho việc đầu tư trông dễ dàng.
Bước 10. Dạy rồi bạn sẽ nhận: sức mạnh của việc cho đi. Cả hai ông bố đều dạy học. Bố giàu còn cho tiền và đóng thuế thập phân cho nhà thờ cả khi thiếu tiền. Nếu cần thứ gì, hãy cho đi thứ đó trước: tiền, nụ cười, giúp người khác bán hàng, các mối quan hệ. Ông kể chuyện cái bếp lò và củi. Hãy cho vì niềm vui được cho, không phải để nhận lại. Dạy người khác làm sâu thêm chính việc học của mình. Hãy hào phóng với những gì mình có.