Chương 6 Simple Rules: ba bước cho đời mình, ăn vặt sau bữa tối, quy tắc hẹn hò trên mạng, câu chuyện đối phó trầm cảm và ba quy tắc tạo sức hút.
Tóm tắt
Chương 6 là chương hai tác giả đem ba bước ấy vào đời sống cá nhân: tìm điều làm dịch chuyển kim của đời mình, tìm đúng nút thắt bằng dữ liệu thật, rồi soạn hai ba quy tắc hợp với mình. Họ kể ba câu chuyện về hẹn hò trên mạng, đối phó trầm cảm và tạo sức hút khi trò chuyện.
Ý chính
- Biến giá trị chung chung thành điều đo được.
- Dữ liệu thật thường chỉ ra nút thắt bất ngờ.
- Quy tắc tốt là bộ chắp vá từ nhiều nguồn.
- Giữ hai hay ba quy tắc và đo so với mốc ban đầu.
Áp dụng ngay hôm nay
Ghi lại trong một tuần mỗi lần bạn làm việc mình muốn bớt, kèm giờ và hoàn cảnh, rồi đặt quy tắc cho đúng khoảnh khắc hay xảy ra nhất.
Cùng ba bước cho đời mình
Một bữa tối ở London. Sau một khóa học, các học viên kể quy tắc riêng của họ: một người có quy tắc giúp con học toán, một người có quy tắc chọn phim cả hai vợ chồng đều thích, một người mới ly hôn có quy tắc quyết định có hẹn lần hai không. Ba bước vẫn giữ nguyên: tìm điều làm dịch chuyển kim của đời mình, tìm nút thắt, soạn quy tắc hợp với mình.
Tìm điều làm dịch chuyển kim của mình
Kim trên và kim dưới. Nâng kim trên là có thêm điều làm đời đáng sống, như thời gian với con hay cộng đồng. Hạ kim dưới là bớt lo tiền bạc hay sức khỏe kém. Tác giả gợi ý tự hỏi: điều gì mình muốn cải thiện nhất, điều gì làm mình vui nhất, điều gì làm mình sợ và căng thẳng nhất, năm năm nữa mình sẽ tiếc điều gì chưa đổi. Rồi biến giá trị chung chung thành điều đo được, vì "ăn uống tốt hơn" có thể là giảm cân, tăng năng lượng hay giữ đường huyết, mỗi thứ cần quy tắc khác nhau.
Tìm đúng nút thắt
Nút thắt cá nhân tốt. Đó là việc lặp lại, như cách hai vợ chồng xử lý bất đồng về tiền chứ không phải chuyện cưới ai; nơi lựa chọn nhiều hơn tiền bạc, thời gian hay sức lực; nơi cần linh hoạt; và nơi cần ý chí để hy sinh trước mắt, như ăn kiêng, tập thể dục hay tiết kiệm.
Dùng dữ liệu thật. Donald Sull muốn giảm cân và nghĩ vấn đề là tập thể dục. Một tuần dùng ứng dụng theo dõi cho thấy ông tập đủ trong khả năng, ăn uống ổn tới bữa tối, nhưng đồ ăn vặt sau bữa tối cộng thêm lượng calo bằng một bữa ăn mỗi ngày. Nút thắt là ăn vặt sau bữa tối.
Soạn quy tắc hợp với mình
Bốn nguồn nguyên liệu. Tìm nghiên cứu có kết quả nhất quán; hỏi người giỏi ở đúng nút thắt của mình, nhờ họ kể lại những quyết định gần đây; xem dữ liệu đầy đủ gần đây của chính mình thay vì trí nhớ mờ; và thương lượng khi nhiều người cùng phải theo quy tắc. Một gia đình cố giải quyết việc nhà, xe, giờ về, màn hình và thú cưng cùng lúc sẽ chỉ ra được những khẩu hiệu như "tôn trọng nhau".
Một bộ quy tắc chắp vá. Quy tắc ăn vặt của Donald Sull lấy từ ba nguồn: ăn vặt bằng bát nhỏ chứ không ăn cả túi, từ nghiên cứu; không tích trữ đồ ăn vặt trong tủ, từ gợi ý của vợ ông; không ăn tráng miệng trong tuần, từ kinh nghiệm của chính ông. Giữ hai hoặc ba quy tắc, đo bằng chỉ số gắn với kim như số cân hay số tiền, so với mốc ban đầu. Đừng mất công làm quy tắc đầu tiên cho hoàn hảo.
Quy tắc hẹn hò trên mạng
Harry tìm nút thắt. Harry, một kiến trúc sư mới chuyển tới Philadelphia, muốn có một mối quan hệ bền vững nhưng hẹn hò trên mạng tốn nhiều giờ mà ít kết quả. Anh xem dữ liệu từng khâu: tin nhắn đầu viết kỹ mất hơn 20 phút mà chỉ một trên sáu người trả lời; về sau thì khá trôi chảy. Nút thắt là đọc hồ sơ và viết tin nhắn đầu.
Ba quy tắc. Tin nhắn hai dòng viết lúc mệt được trả lời nhiều như tin dài, nên quy tắc một là gửi lời chào ngắn trước, viết dài sau. Những buổi hẹn tẻ nhạt đến khi anh hẹn vì người kia trả lời nhiệt tình chứ không vì hợp nhau, nên quy tắc hai là chỉ hẹn nếu muốn gặp cô ấy ngay tối nay. Quy tắc ba là tránh dấu hiệu đáng ngờ trong ảnh, như mọi ảnh cùng một góc. Sau khi đọc dữ liệu của OkCupid, anh thêm thói quen hỏi "dạo này thế nào".
Quy tắc đối phó trầm cảm
Câu chuyện của Susan. Susan, một luật sư ở St. Louis, chiến đấu với trầm cảm phần lớn đời trưởng thành. Thuốc chống trầm cảm cho bà ác mộng và cảm giác như xác sống. Bà tự theo dõi tâm trạng mỗi sáng theo thang 1 tới 10, chạy bộ lại và chuyển sang công việc ít căng thẳng hơn. Các đợt nặng thưa đi, nhưng mỗi tháng vẫn có vài ngày tụt xuống.
Tìm nút thắt bằng dữ liệu. Bà chọn liệu pháp nhận thức hành vi vì có bằng chứng và từng giúp bà. Nhật ký cho thấy liệu pháp có tác dụng nhất ngay sau khi tâm trạng tụt đột ngột. Bảng tính cho thấy năm qua có mười hai lần tụt dưới 5, luôn bắt đầu buổi sáng sau một đêm ngủ kém, và một nửa rơi vào sáng thứ Hai.
Quy tắc thời điểm. Bản đầu: nếu tâm trạng tụt hơn một điểm so với hôm trước, ghi lại và phản biện suy nghĩ tiêu cực; làm bài tập mỗi thứ Hai. Sau một lần thất bại, bà sửa: nếu tâm trạng tụt một điểm, dùng ứng dụng trị liệu trước đèn ánh sáng xanh; nếu không khá lên, chạy ít nhất một tiếng sáng hôm đó. Từ tháng Một tới tháng Sáu chỉ còn ba lần tụt, ngắn và nhẹ hơn. Đây là câu chuyện trong sách, không phải lời khuyên điều trị; ai đang trầm cảm nên tìm người có chuyên môn.
Quy tắc thu phục lòng người
Daniel và sức hút. Daniel, kỹ sư cơ khí hướng nội ở một công ty tư vấn, cần tạo uy tín với khách hàng. Anh chọn cuốn The Charisma Myth. Ban đầu anh nghĩ nút thắt là thuyết trình, nhưng lịch làm việc cho thấy chúng hiếm và thường ổn. Nút thắt thật là những cuộc trò chuyện không chính thức với người dày dạn: giờ nghỉ họp, đi chung taxi, bữa ăn.
Ba quy tắc. Anh chọn kiểu sức hút dựa trên sự tập trung trọn vẹn vào người đối diện, hợp với người hướng nội giỏi lắng nghe. Ba quy tắc cuối cùng: hình dung người đang nói chuyện là nhân vật chính đáng mến trong bộ phim mình đang xem; giữ dáng điềm tĩnh như một vị vua, không gật gù hay cựa quậy; giữ ánh mắt nhẹ nhàng. Hàng trăm trang sách được gói lại thành vài điều dùng được.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt chương 6 của Simple Rules (Donald Sull và Kathleen Eisenhardt, Mariner Books), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách. Những nhận định về kinh doanh, đầu tư, sức khỏe và trầm cảm là quan điểm của hai tác giả và các nghiên cứu họ dẫn, chỉ mang tính thông tin chung, không phải lời khuyên tài chính, y khoa hay tâm lý.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao tìm nút thắt cho đời mình?
Theo sách, hãy tìm việc lặp lại, nơi lựa chọn nhiều hơn thời gian hay tiền bạc, cần linh hoạt và cần ý chí. Rồi xem dữ liệu thật. Donald Sull tưởng mình cần tập thêm, nhưng một tuần ghi chép cho thấy đồ ăn vặt sau bữa tối mới là vấn đề.
Quy tắc đối phó trầm cảm của Susan là gì?
Susan theo dõi tâm trạng mỗi sáng. Nếu tụt một điểm, bà dùng ứng dụng trị liệu nhận thức hành vi trước đèn ánh sáng xanh; nếu không khá lên, bà chạy ít nhất một tiếng. Đây là câu chuyện trong sách, không phải lời khuyên điều trị; ai đang trầm cảm nên tìm người có chuyên môn.
Daniel tạo sức hút bằng quy tắc nào?
Daniel thấy nút thắt là những cuộc trò chuyện không chính thức chứ không phải thuyết trình. Anh giữ ba quy tắc: hình dung người đối diện là nhân vật chính đáng mến trong một bộ phim, giữ dáng điềm tĩnh như một vị vua, và giữ ánh mắt nhẹ nhàng khi nói chuyện.