Chỉ khoảng 1 trên 20 người đạt được phần lớn mục tiêu. Chương 4 của The Slight Edge giải thích vì sao 5% ấy làm chủ những việc nhàm chán.
Tóm tắt
Chương 4 của The Slight Edge là lời giải thích vì sao chỉ khoảng 5% người đạt được phần lớn mục tiêu. Khác biệt không nằm ở tài năng hay may mắn mà ở việc họ làm đều những việc tầm thường, dễ làm, mà người khác bỏ qua.
Ý chính
- Chỉ khoảng 1 trên 20 người đạt được thành công và sự viên mãn mình muốn.
- Việc đúng thường dễ làm, và cũng dễ không làm y như vậy.
- Kết quả ban đầu vô hình nên người ta bỏ cuộc.
- Việc nhỏ có vẻ chẳng đáng gì, nhưng thật ra rất quan trọng.
Áp dụng ngay hôm nay
Đọc mười trang một cuốn sách bổ ích trước khi ngủ tối nay. Sau một năm, số trang ấy là 3.650 trang.
Chương 4. Làm chủ những việc tầm thường
Đề từ. Câu được cho là của Franklin: mỗi ngày một quả táo, bác sĩ không tới nhà.
Người đánh giày ở sân bay Phoenix. Olson ngồi đánh giày ở sân bay Phoenix. Người phụ nữ làm việc đó chừng bốn mươi tuổi, thân thiện, hay chuyện, đã đứng quầy ấy năm năm. Giữa các lượt khách, chị đọc tiểu thuyết lãng mạn; chị biết tên từng người thợ bảo trì, và đang lo tiền cho con gái đi trại cổ động viên ở Dallas (đồng phục, vé máy bay, học phí). Olson tự hỏi: giả sử trong năm năm ấy, vào những khoảng trống đó, chị đọc những cuốn sách có thể đổi đời như Think and Grow Rich, 7 thói quen có tác dụng, Authentic Happiness thì sao? "Mười trang mỗi ngày" có thể đổi hướng cả cuộc đời một người không? Có. Ông không coi thường công việc giản dị hay tiểu thuyết; chị có tài và có cá tính, chỉ thiếu một điều nhỏ. Ông bắt đầu viết cuốn sách này ngay trên chuyến bay hôm đó.
5% kia làm gì khác? Khoảng 1 trên 20 người đạt được phần lớn các mục tiêu của mình (tài chính, nghề nghiệp, quan hệ, sức khỏe); 95% thất bại hoặc dừng lại giữa chừng. Khác biệt không nằm ở di truyền, học vấn, ngoại hình, tài năng, thừa kế, may mắn, nghiệp, hay "sự chuẩn bị gặp cơ hội", cũng không ở chỗ muốn nhiều hơn, ước nhiều hơn, cầu nguyện hay hình dung nhiều hơn, hay xứng đáng hơn. Khác biệt duy nhất là lợi thế nhỏ, dù có thể họ không gọi tên nó, cũng không biết đó là một triết lý.
Steve Martin. Năm đầu trung học, Steve Martin muốn biểu diễn nhưng không biết hát, không biết múa, không biết diễn. Ông tập ảo thuật, banjo, chuyện cười và các tiết mục nhỏ trong nhiều năm, trước những khán phòng gần như trống. Mười lăm năm sau, ông là người hút khách nhất lịch sử hài độc thoại. Bền bỉ có thể thay cho tài năng; lợi thế nhỏ là lãi kép, giống như nước mài nhẵn đá. Olson "bảo đảm" kết quả và hứa hoàn lại tiền mua sách nếu ai áp dụng thật lòng mà không thấy tiến bộ rõ rệt.
Câu hỏi 10 triệu đô và làm chủ việc tầm thường. Việc tập của Steve Martin rất nhàm: thử một câu thoại lần thứ ba mươi trong một quán cà phê vắng tanh. Các triệu phú trong The Millionaire Next Door làm những việc buồn tẻ; quy tắc đầu tiên trong bảy quy tắc của họ là luôn sống dưới mức thu nhập. Thành công là hàng trăm nghìn hành động nhỏ, đơn giản, chẳng đáng gì: đó là làm chủ việc tầm thường. Những hành động ấy vừa đơn giản vừa dễ làm.
Vì sao người ta không làm? Định luật Parkinson (công việc phình ra cho vừa thời gian có sẵn) áp vào tiền bạc thành ra: có bao nhiêu tiêu bấy nhiêu, thường còn thêm một chút. Nước Mỹ thu nhập cao nhưng tỷ lệ tiết kiệm thuộc loại thấp nhất. Với ăn uống và sức khỏe, cứ ba người Mỹ thì hai người thừa cân, gần một phần ba béo phì, béo phì ở trẻ em tăng gấp ba trong 30 năm, có hơn 30.000 câu lạc bộ thể hình, và dinh dưỡng là nguyên nhân của bệnh tim, ung thư, tiểu đường. Người ta đang "tự đào mồ bằng hàm răng", dù ai cũng biết phải làm gì.
Lý do 1: chúng dễ làm. Jim Rohn nói những việc này dễ làm, và cũng dễ không làm y như vậy: để dành vài đô mỗi ngày, 15 phút tập tim mạch, đọc 10 trang The Millionaire Next Door, Think and Grow Rich hay The Magic of Thinking Big, nói với vợ hay chồng rằng mình yêu họ. Người không thành công tưởng mình chọn con đường ít trở ngại nhất, nhưng con đường đó không làm đời dễ hơn. Ai cũng làm những việc cơ bản như nhau mỗi ngày (ăn, ngủ, nghĩ, nói, giao tiếp, đọc), ai cũng có 168 giờ một tuần. Khác biệt là có ý thức về lợi thế nhỏ và áp dụng nó hay không, tức là chọn NHỮNG việc tầm thường nào. Lợi thế nhỏ lúc nào cũng đang làm việc, cho bạn hoặc chống lại bạn: hành động tích cực đơn giản lặp lại, hoặc sai lầm phán đoán đơn giản lặp lại.
Lý do 2: kết quả vô hình. Con ếch xấu số bỏ cuộc vì không thấy tác dụng gì. Một xu nhân đôi chỉ là hai xu; để dành 2 đô mỗi ngày thay vì mua cà phê đắt tiền thì được 14 đô một tuần, "có gì to tát đâu", nhưng chính bằng cách ấy mẹ ông đã giàu lên. Chẳng ai mỗi ngày ăn cả lít mỡ Crisco để làm tắc động mạch, vậy mà chiếc bánh kẹp phô mai "hôm nay đâu có giết mình". Bỏ tập (20 phút giữ nhịp tim cao, ba lần một tuần) cũng chẳng hại gì hôm nay. Điều đó đúng với ăn uống, tập luyện, tài chính, kiến thức, các mối quan hệ, hôn nhân và đời sống tinh thần.
Mười trang mỗi ngày. Hôm nay nó chẳng đổi gì; sau một năm là 3.650 trang, tức một tới hai chục cuốn sách có thể đổi đời, một "ngân hàng kiến thức trị giá mười triệu đô". Ta sống trong thế giới bấm nút có kết quả ngay, nhưng thành công là "sự hiện thực hóa dần dần một lý tưởng xứng đáng", là một quá trình chứ không phải điểm đến. Tới lúc người khác thấy kết quả (và bảo bạn may mắn), những lựa chọn lợi thế nhỏ đã là chuyện xa xưa mà chẳng ai để ý.
Lý do 3: chúng có vẻ chẳng đáng gì. "Chỉ là một cái bánh kẹp thôi mà", "bỏ một ngày thì có sao?". Triết lý ngầm "việc tôi làm lúc này không quan trọng" là sai. Người thành công biết những lựa chọn nhỏ có ý nghĩa, và họ lặp lại những hành động không ai thấy, không ai vỗ tay, cho tới khi hiệu ứng lãi kép bật lên.
Chiến thắng của việc tầm thường. Công ty phát triển bản thân của Olson (TPN) sáp nhập lực lượng bán hàng vào một công ty dịch vụ pháp lý lớn hơn, đã hoạt động hơn 25 năm. Nhóm kỳ cựu bên đó (những người 10 tới 20 năm tuổi nghề, số một trong lĩnh vực của họ) chiếm khoảng 80% công ty sau sáp nhập; nhóm của ông chỉ khoảng 20% và chưa quen sản phẩm. Nhưng nhóm ông có triết lý lợi thế nhỏ và "Mười cam kết cốt lõi" (The Ten Core Commitments): những hành động hằng ngày đơn giản, tầm thường, dễ bỏ qua, không ai để ý. Trong vòng năm năm, tỷ lệ đảo ngược (80% lực lượng bán hàng áp dụng chúng), và doanh số hằng năm tăng từ khoảng 70 triệu lên hơn 400 triệu đô la, tức gấp hơn năm lần.
Câu chuyện của người đọc
Câu chuyện độc giả. Con gái của Valerie Thomas (Pennsylvania) tăng cân vì dùng thuốc. Cô bé bắt đầu với 3 phút trên xe đạp tại chỗ, tăng dần lên 15 đến 20 phút, và sau một năm thì đột nhiên giảm 25 pound (khoảng 11 kg). Laura Jo Richins (Arizona) chưa bao giờ tập đều được; một tối chị quyết định không bỏ buổi tập vì "những lựa chọn dễ dàng tạo nên khác biệt", và đã tập mỗi sáng suốt 6 tuần, còn mong tới giờ tập.
Câu hỏi thường gặp
Ba lý do người ta không làm việc tầm thường là gì?
Theo Olson, thứ nhất là việc ấy dễ làm nhưng cũng dễ không làm. Thứ hai là ban đầu không thấy kết quả. Thứ ba là việc ấy có vẻ chẳng đáng gì, như bỏ một buổi tập hay ăn thêm một cái bánh.
Steve Martin liên quan gì tới lợi thế nhỏ?
Steve Martin tập ảo thuật, banjo và chuyện cười suốt nhiều năm trước những khán phòng gần như trống. Olson dùng chuyện này để nói thành công lớn đến từ việc lặp lại những phần nhàm chán, như thử một câu thoại lần thứ ba mươi.
Mười trang sách mỗi ngày mang lại gì?
Hôm nay mười trang chẳng đổi gì. Sau một năm, đó là 3.650 trang, tức một tới hai chục cuốn sách có thể đổi đời. Olson gọi đó là một ngân hàng kiến thức tích lũy dần dần. Với mình, điểm hay là việc này dễ tới mức ai cũng làm được mỗi ngày.
