Mười trang mỗi ngày là một cuốn 300 trang mỗi tháng. Chương 12 của The Slight Edge nói vì sao học liên tục là khoản đầu tư khôn nhất.
Tóm tắt
Chương 12 của The Slight Edge là lời khuyên mài rìu trước khi đốn cây: phát triển bản thân là khoản đầu tư khôn ngoan nhất. Olson cho rằng cần cả học lẫn làm, phải chỉnh hướng liên tục như tên lửa Apollo, và vì phần lớn đời sống là tự động nên phải rèn chế độ lái tự động của mình.
Ý chính
- Đầu tư vào việc học của chính mình là khoản đầu tư khôn ngoan nhất.
- Cần cả kiến thức sách vở lẫn kinh nghiệm thực tế.
- Phần lớn thời gian ta đi chệch nên phải chỉnh hướng liên tục.
- Phần lớn đời sống chạy tự động, nên hãy rèn thói quen tốt.
Áp dụng ngay hôm nay
Chọn một cuốn sách bạn đã muốn đọc từ lâu và đọc mười trang đầu ngay hôm nay. Ghi một ý bạn sẽ thử áp dụng.
Chương 12. Đầu tư vào chính mình
Đề từ. Câu được cho là của Lincoln: nếu có sáu giờ để đốn một cái cây, tôi sẽ dành bốn giờ đầu để mài rìu.
Bạn là chiếc rìu. Món quà tốt nhất và khoản đầu tư khôn ngoan nhất là phát triển bản thân; thiếu nó thì mọi chiến lược khác đều thất bại. Phần lớn người ta vung một chiếc rìu cùn rồi đổ tại cái cây khi không đốn được. Chiến thuật có thể cải thiện, nhưng mọi thứ bắt đầu từ chiếc rìu, tức là bạn. Lincoln dành cả đời để mài chính mình.
Học liên tục. Ngoài thời gian, học liên tục là sức mạnh quan trọng nhất giúp lợi thế nhỏ tăng tốc: học ở trường, từ sách, từ thầy, từ tấm gương, lời khuyên và sai lầm của người khác, bằng mọi cách. Việc học còn xây nên triết lý và sự thấu hiểu của bạn. Số liệu: 58% học sinh tốt nghiệp trung học mà không vào đại học không bao giờ đọc thêm một cuốn sách nào nữa; trong khoảng 7 tỷ người (theo Liên Hợp Quốc), hơn một tỷ (một phần bảy) không biết đọc, và người không đọc với người chỉ đọc để giải trí cũng chẳng khác nhau mấy. Mark Twain nói rắc rối là ở chỗ ta biết quá nhiều điều không đúng. Hãy đổi truyện trinh thám, sách bóc phốt hay tiểu thuyết ma cà rồng lấy những tác giả như John Maxwell, Jack Canfield, Zig Ziglar, Jim Rohn, hoặc The Happiness Advantage, 7 thói quen, Think and Grow Rich. Hãy tự hỏi: lần cuối bạn dự một hội thảo hay một lớp học cho người lớn là khi nào? So sánh với bowling: người Mỹ trung bình chơi bowling 233 lần trong đời; 100 người thành công nhất có lẽ trung bình chưa tới 70 lần. Giải trí để cân bằng thì tốt, nhưng bạn đang xây giấc mơ của mình hay của sếp?
Những khoản đầu tư cụ thể. Mười trang mỗi ngày là một cuốn 300 trang mỗi tháng. Đọc một chương sách truyền cảm hứng mỗi ngày. Nghe 15 phút sách nói có thể đổi đời mỗi ngày. Cứ vài tuần hay vài tháng lại dự một khóa học hay hội thảo. Dễ làm, và cũng dễ không làm.
Kiến thức sách vở và kinh nghiệm thực tế. Năm con ếch ngồi trên lá súng, một con quyết định nhảy; hỏi còn mấy con? Vẫn năm, vì quyết định chưa phải là làm. Có hai kiểu học: học bằng nghiên cứu (đọc, nghe, lớp học, hội thảo) và học bằng làm. Chỉ nghiên cứu thì không xây được doanh nghiệp, sức khỏe hay gia đình; đời là môn thể thao có va chạm, không có buổi tập thử. Câu của Emerson "hãy làm việc đó, và bạn sẽ có sức mạnh" không đảo ngược được (không thể có sức mạnh trước rồi mới làm). Hành trình nghìn dặm bắt đầu bằng một bước đi, chứ không bằng việc nghĩ về một bước đi. Khi được hỏi "bí quyết là gì?", Olson trả lời: hãy có mặt ở đây, chủ động đắm mình trong quá trình, một năm nữa tính từ hôm nay. "Nếu bạn không làm, bạn đang chết dần."
Nhịp điệu của việc học. Đọc lại As a Man Thinketh của James Allen sau một năm, cảm giác như sách đã được viết lại, vì trải nghiệm đã đổi góc nhìn. Khổng Tử nói kiến thức không có thực hành là vô dụng, thực hành không có kiến thức là nguy hiểm. Học, rồi làm, rồi lại học, như leo thang, chân trái chân phải luân phiên; nhịp qua lại ấy là nhịp điệu của thành công. Bò (cử động chéo luân phiên) giúp não được "đi dây" để học ("bò trước khi đi"), nên phối hợp những mặt đối lập là một kỹ năng lợi thế nhỏ.
Chỉnh hướng. Không gì là đường thẳng: lái xe là liên tục chỉnh vô lăng, giữ cứng vô lăng thì chưa tới một phút đã lao khỏi đường. Tên lửa Apollo chỉ đi đúng hướng 2 tới 3% hành trình (khoảng 7.500 trong khoảng 250.000 dặm, chưa tới một phút trong mỗi nửa giờ) mà vẫn đáp xuống được, nhờ liên tục chỉnh hướng theo kiểu lợi thế nhỏ. Với cùng độ chính xác ấy, bạn chỉ đi đúng hướng khoảng 10 ngày mỗi năm, nên đừng tự trừng phạt khi bị chệch. "Nhân đôi tỷ lệ thất bại" của Thomas Watson: thất bại không phải kẻ thù; hãy mắc mọi sai lầm có thể, thành công nằm ở phía bên kia.
Con quay hồi chuyển bên trong. Con quay trên tên lửa giữ hướng dự định, còn bộ xử lý phát ra những lệnh chỉnh nhỏ (sách có một đoạn đối thoại minh họa những lần chỉnh 0,01 độ). Con quay của bạn là tầm nhìn, giấc mơ; bộ xử lý là lợi thế nhỏ, tức những hành động nhỏ, dễ bỏ qua. Ví dụ: chọn đĩa salad thay vì đồ ăn vặt trong máy bán hàng; chọn The Happiness Advantage hoặc đi dạo thay vì tạp chí lá cải; lái câu chuyện bên ly cà phê ra khỏi chuyện than phiền. Phần lớn thời gian bạn sẽ đi chệch; những lần chỉnh mới là thứ quan trọng nhất. John McDonald (The Message of a Master) nói về việc quay lại lộ trình, dẫn đường bằng hình ảnh trong đầu về đích đến. Vừa "làm theo kế hoạch" vừa "lập kế hoạch cho việc làm", từng bước chỉnh hướng một. Lúc đầu điều này cần sự chú ý, về sau nó tự động; và những gì trở thành tự động sẽ phân biệt gã lang thang với nhà triệu phú.
Suy nghĩ của bạn. Lời bình luận liên tục trong đầu là tiếng nói mạnh nhất. Hill đặt tên sách là Think and Grow Rich, Allen đặt As a Man Thinketh: suy nghĩ cộng dồn như một cây lục bình trong tâm trí, cả tích cực lẫn tiêu cực. Điều bạn nghĩ nhân với hành động nhân với thời gian bằng thứ bạn nhận được; bạn là người có ảnh hưởng lớn nhất trong đời mình (người ủng hộ tốt nhất hoặc kẻ phá hoại). Mục đích thật của việc đầu tư vào bản thân là rèn cách nghĩ và nội dung suy nghĩ, chứ không chỉ tích lũy kỹ năng.
Ý thức và tiềm thức. Não có khoảng 100 tỷ nơ-ron, chạy khoảng 10 triệu tỷ phép tính mỗi giây. Ý thức như một chiếc đèn pin: mỗi lần chỉ soi một thứ, không giữ nổi quá vài chữ số, mất tập trung 6 tới 10 lần mỗi phút. Tiềm thức như đèn pha: chứa hàng nghìn tỷ thứ, không bao giờ mất tập trung. Olson minh họa bằng việc giơ ngón tay cái ra hết tầm tay để thấy ta tập trung vào một vùng nhỏ cỡ nào. Ví dụ về chế độ lái tự động: lái xe trên đường quen, buộc dây giày. Khoảng 99,99% những gì ta làm là ở chế độ tự động, nên phần lớn người ta "rốt cuộc thì" ở đâu đó trong đời lúc 30, 50, 70 tuổi một cách mặc định. Người khác (trường học, cha mẹ, truyền hình) có thể lập trình lộ trình ấy, hoặc bạn tự làm: tạo nó một cách có ý thức, có chủ đích, rồi lặp lại theo kiểu lợi thế nhỏ cho tới khi nó được giao cho tiềm thức và trở thành tự động.
Câu chuyện của người đọc
Câu chuyện độc giả. Jane Lehman (Michigan) đọc 10 trang mỗi ngày, được 15 cuốn trong một năm. James Fortner (Missouri, 22 tuổi) biết tới triết lý này năm 19 tuổi, khi là một học sinh trung bình, đã bỏ đại học và không dám nói chuyện với người lạ. Anh đọc 10 trang mỗi ngày, lên vị trí quản lý rất nhanh ở mọi chỗ làm, và một nhà phát triển bất động sản gặp ở phòng tập đã rót vốn cho doanh nghiệp mới của anh.
Câu hỏi thường gặp
Chiếc rìu của Lincoln có nghĩa gì trong The Slight Edge?
Câu nói được cho là của Lincoln: có sáu giờ để đốn cây thì dành bốn giờ mài rìu. Olson nói bạn chính là chiếc rìu, và việc học liên tục là cách mài sắc nó trước khi làm việc.
Tên lửa Apollo dạy gì về chỉnh hướng?
Theo sách, tên lửa Apollo chỉ đi đúng hướng 2 tới 3% hành trình mà vẫn tới đích nhờ chỉnh hướng nhỏ liên tục. Olson nói đời người cũng vậy: đi chệch là bình thường, miễn là liên tục chỉnh.
Năm con ếch trên lá súng nói lên điều gì?
Năm con ếch ngồi trên lá súng, một con quyết định nhảy, hỏi còn mấy con. Vẫn năm, vì quyết định chưa phải là làm. Olson dùng câu đố này để nói kiến thức phải đi cùng hành động. Biết mà không làm thì chưa có gì thay đổi.
