Thu nhập của bạn thường bằng mức trung bình của năm người bạn thân nhất. Chương 13 của The Slight Edge nói về thầy, bạn và nhóm trí tuệ.
Tóm tắt
Chương 13 của The Slight Edge là phần nói về kiểu học thứ ba: học qua người dẫn dắt. Olson kể giám đốc sân bay Clyde Share đã tin vào ông khi ông còn vô hình, rồi khuyên chọn người hùng đúng, chọn bạn đồng hành và lập nhóm trí tuệ.
Ý chính
- Muốn giỏi một việc, hãy học việc bên một người đã thành thạo nó.
- Hãy chọn người hùng là hình mẫu mình noi theo được.
- Đời bạn phản chiếu năm người bạn thân nhất.
- Lập một nhóm trí tuệ để cùng nhau tiến lên.
Áp dụng ngay hôm nay
Viết tên năm người bạn dành nhiều thời gian nhất. Đánh dấu ai làm bạn sáng lên, và hẹn một cuộc cà phê với một người như thế trong tuần này.
Chương 13. Học từ người dẫn dắt
Đề từ. Atticus Finch trong "Giết con chim nhại": hãy ngẩng cao đầu và hạ nắm đấm xuống; hãy chiến đấu bằng cái đầu.
Kiểu học thứ ba. Ngoài học bằng nghiên cứu và học bằng làm, còn có học qua mô phỏng: theo học một bậc thầy. Mọi truyền thống học tập đều khuyên tìm một người đã tinh thông kỹ năng đó và học việc bên họ. Thông tin cộng kinh nghiệm thực tế vẫn cần được hòa vào nhau, và chỉ tấm gương của người dẫn dắt mới làm việc ấy một cách chắc chắn. Phát triển bản thân là môn thể thao có va chạm, không phải thú vui ngồi ghế bành.
Người đã "tin cho tôi thành hình". Ngay cả khi đã đạt toàn điểm A, Olson vẫn thấy mình bình thường. Làm thực tập sinh kế toán ở sân bay quốc tế Albuquerque, ông gần như vô hình, cho tới khi giám đốc sân bay Clyde Share mời ông đi uống cà phê. Share khi ấy ngoài sáu mươi, đứng đầu khoảng 140 nhân viên, báo cáo cho thị trưởng và hội đồng thành phố, được kính trọng trên toàn quốc. Cà phê thành hằng tuần, rồi hằng ngày. Người khác bắt đầu nhìn Jeff khác đi, nên ông cũng nhìn mình khác đi và hành xử như một người có giá trị. Share lập ra vị trí "giám sát ca đêm" (từ 4 giờ chiều tới nửa đêm, phần lớn thời gian làm bài tập mà vẫn được trả lương) cho chàng sinh viên đang chật vật, và giới thiệu ông với trưởng các bộ phận an ninh, bảo trì, vận hành sân bãi. Sau khi Olson học xong cao học, Share khuyến khích ông nộp đơn làm quản lý sân bay; năm 23 tuổi ông được chọn giữa nhiều ứng viên, gây xôn xao, và chính điều đó khiến Texas Instruments tuyển ông (vào diện thăng tiến nhanh, được phỏng vấn với chủ tịch công ty). Tới 28 tuổi, ông quản lý Intelligent Systems Division của TI. Mẹ ông nói Clyde là người đàn ông quan trọng nhất đời con trai bà; ông ấy đã "tin cho con thành hình".
Chọn người hùng của mình. Người hùng của xã hội (ngôi sao điện ảnh, nhạc rock, thể thao) thường không thể làm hình mẫu để noi theo. Hãy hỏi: mình có noi theo họ được không; họ có sống đúng điều mình hướng tới không; họ có giúp mình thành người mình muốn không? Hãy viết danh sách ra và xem xét nó. Tìm những người đã đạt được mục tiêu của bạn và "cắm trại trước cửa nhà họ". Hội Người nghiện rượu Ẩn danh (AA) có tác dụng không phải nhờ thông tin mà nhờ sự dẫn dắt: một cộng đồng cộng với một người bảo trợ riêng soi đường. Người dẫn dắt có dạy, nhưng chủ yếu là soi đường. (Olson mời người đọc tweet về người dẫn dắt của mình với thẻ #SlightEdge.)
Luật kết giao. Thu nhập của bạn có xu hướng bằng mức trung bình của năm người bạn thân nhất, và sức khỏe, hạnh phúc, sự phát triển bản thân, các mối quan hệ, thái độ, sự nghiệp cũng vậy. Có nhiều thành ngữ nói điều đó: biết một người qua bạn bè của họ; ngưu tầm ngưu, mã tầm mã; cho tôi biết anh câu cá ở đâu... Kết giao với người tiêu cực thì gần như không thể giữ một triết lý tích cực. Thời còn là Gorgeous George, Olson chơi với một nhóm đang trong "kỳ nghỉ xuân vĩnh viễn khỏi thành tựu"; rồi ông chơi với giám đốc sân bay, nên chẳng lạ gì khi đường đời ông đổi hướng. Hãy ý thức thật rõ mình đang noi theo ai. Phép thử đạt hay trượt: người quanh bạn có thành công hơn bạn, có sống đúng điều bạn hướng tới không? Họ đang ở đường cong thành công hay thất bại? Hai mươi năm nữa họ sẽ ở đâu? Họ kéo bạn lên hay xuống? Một cách chẩn đoán: các cuộc trò chuyện xoay quanh trách nhiệm, ước mơ và những sáng kiến táo bạo (tương lai), hay quanh đổ lỗi, ghen tị, đố kỵ, oán giận (quá khứ, cứ quẩn quanh như con mèo xoay vòng trước khi nằm ngủ)? Đổ lỗi và quá khứ làm ta mất sức; trách nhiệm, thay đổi và tương lai tiếp sức cho ta. "Ta đang xây giấc mơ của mình, hoặc xây giấc mơ của người khác, hoặc xây cơn ác mộng của mình."
Đôi khi phải chạy theo hướng ngược lại. Người cho đi làm căn phòng sáng lên; người lấy đi, người làm tối, làm căn phòng tối lại bằng chuyện ngồi lê, than phiền, chế giễu người tích cực, và làm ta xao nhãng. Các chuyên gia về tuổi thọ nói cách nhìn tích cực quan trọng ngang chế độ ăn và tập luyện. Người dẫn dắt Carol Cooke (trong ngành năng lượng mặt trời) khuyên: phút nào cũng có một kẻ như thế ra đời, bạn không đổi được họ, hãy chạy theo hướng ngược lại. Đó không phải là thiếu lòng trắc ẩn: bạn phục vụ tốt nhất khi giữ được trạng thái để đóng góp. Hãy điều chỉnh thời gian: có người nên giảm từ hai ngày xuống hai giờ mỗi tuần; có người nên tăng từ hai phút lên hai giờ hay hai ngày; đôi khi phải cắt đứt. Quan hệ xã giao thì chỉ nên nhận thời gian xã giao. Cắt đứt là bước lợi thế nhỏ khó nhất (nhất là với người thân hay bạn cũ), cần sự nhận biết đầy trắc ẩn chứ không phải phán xét.
Lập nhóm trí tuệ (mastermind). Think and Grow Rich là cuốn sách có ảnh hưởng nhất mà Olson biết. Napoleon Hill bỏ ra 20 năm, phỏng vấn hơn 500 người giàu và thành công nhất, chắt lọc thành mười ba bí quyết thành công, trong đó có "mastermind": hai bộ óc tạo ra một bộ óc thứ ba vô hình, được định nghĩa là sự phối hợp kiến thức và nỗ lực của hai người trở lên hướng tới một mục đích rõ ràng, trong tinh thần hòa hợp (ví dụ Henry Ford, Gandhi). Cách áp dụng: tập hợp những người cùng chí hướng nhưng khác tài năng và tính khí, gặp nhau đều đặn, phục vụ mục tiêu của mọi thành viên. Như vậy bạn chống lại sức hút của 95% (một chọi mười chín) bằng một nhóm người thuộc 5%, làm "lực nâng dưới đôi cánh giấc mơ". Có một cộng đồng trên Facebook để tìm cộng sự.
Tự mình thành người dẫn dắt. Khả năng lãnh đạo không có đường cao tốc; nó lớn lên tự nhiên từ nhịp điệu học tập. Lúc đầu, lo âu cao nhất; học và làm (sách vở và thực tế, chân phải chân trái) cùng với việc noi gương người dẫn dắt như con quay định hướng sẽ làm lo âu giảm dần và sự tinh thông tăng dần, cho tới một ngày người khác noi theo bạn. Kem đã thành bơ.
Câu chuyện của người đọc
Câu chuyện độc giả. Howard Smith (Macon, Missouri) bỏ đại học, có con mới sinh và giao du với những người xấu. Vợ anh là Becky bắt gặp anh đọc sách thay vì chơi điện tử; mười trang mỗi ngày đã đổi lòng tự trọng và cách anh ăn nói. Giờ anh dẫn dắt người khác; con trai 10 tuổi của anh, Camden, đọc năm trang mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Luật kết giao trong The Slight Edge là gì?
Luật kết giao nói thu nhập của bạn có xu hướng bằng mức trung bình của năm người bạn thân nhất. Olson cho rằng sức khỏe, hạnh phúc, thái độ và sự nghiệp của bạn cũng chịu ảnh hưởng như vậy.
Clyde Share là ai trong chương 13?
Clyde Share là giám đốc sân bay quốc tế Albuquerque. Khi Olson còn là thực tập sinh kế toán gần như vô hình, ông mời Olson đi uống cà phê và tin vào ông. Olson gọi đó là người đã tin cho ông thành hình.
Nhóm trí tuệ (mastermind) là gì?
Nhóm trí tuệ là ý tưởng Napoleon Hill nêu trong Think and Grow Rich: hai bộ óc làm việc cùng nhau tạo ra một bộ óc thứ ba vô hình. Olson khuyên lập một nhóm nhỏ cùng mục tiêu để hỗ trợ nhau đều đặn.
