Đà, sự hoàn tất, suy ngẫm và ăn mừng là bốn đồng minh của lợi thế nhỏ. Chương 14 giải thích cách dùng cả bốn mỗi ngày.
Tóm tắt
Chương 14 của The Slight Edge là phần giới thiệu bốn đồng minh giúp ta đi đường dài: đà, sự hoàn tất, sự suy ngẫm và sự ăn mừng. Olson ví chúng như bốn con ngựa cùng kéo một cỗ xe.
Ý chính
- Đà: đều đặn thì thắng, như con rùa thắng con thỏ.
- Sự hoàn tất: dọn những việc dang dở đang hút năng lượng.
- Sự suy ngẫm: mỗi ngày đối diện người trong gương.
- Sự ăn mừng: bắt quả tang chính mình đang làm đúng.
Áp dụng ngay hôm nay
Liệt kê ba việc dang dở, như một hóa đơn chưa trả hay một lời cảm ơn chưa nói, và hoàn tất một việc trước khi đi ngủ.
Chương 14. Dùng những đồng minh của lợi thế nhỏ
Đề từ. tục ngữ Trung Hoa, đừng sợ đi chậm, chỉ sợ đứng yên.
Bốn con ngựa kéo một cỗ xe. Lợi thế nhỏ xuất hiện dưới nhiều dạng (như sóng triều mài nhẵn rạn san hô, như nước trong lời Lão Tử). Trên đường đi, bạn có bốn đồng minh, như bốn con ngựa cùng kéo một cỗ xe: đà, sự hoàn tất, sự suy ngẫm và sự ăn mừng.
Đồng minh 1: Đà. Chuyện rùa và thỏ: kiểu nhanh, nhanh, nhanh (làm giàu cấp tốc, đặt hàng một cú nhấp, lẩm bẩm trước lò vi sóng) kéo bạn đi xuống. Peter Senge (The Fifth Discipline) nói các hệ thống tự nhiên có một tốc độ tăng trưởng lý tưởng nội tại, thấp hơn nhiều so với tốc độ nhanh nhất có thể; tăng trưởng quá mức (như ung thư) sẽ kích hoạt cơ chế bù trừ và đe dọa sự sống còn. Ví dụ: doanh nghiệp mở rộng quá nhanh, những người nổi tiếng, vận động viên, chính trị gia lên như sao băng, bong bóng nhà đất giữa thập niên 2000. Lợi thế nhỏ CHÍNH LÀ tốc độ tăng trưởng lý tưởng của bạn. Chữ quan trọng trong truyện ngụ ngôn không phải "chậm" mà là "đều": sự đều đặn khai thác được đà (vật đứng yên thì cứ đứng yên, vật chuyển động thì cứ chuyển động; đã chạy rồi thì dễ chạy tiếp, dừng rồi thì khó khởi động lại). Kinh nghiệm huấn luyện: mỗi ngày một hành động xây dựng kinh doanh trong một tuần tốt hơn bảy hay hai chục hành động dồn vào một ngày rồi nghỉ sáu ngày (không có đà, trong khi nhịp hằng ngày trở thành một phần con người bạn). Ví dụ đi bộ: 20 phút đi bộ cộng 20 phút tập máy ở nhà mỗi ngày trong một tuần, so với 140 phút cộng 140 phút một lần rồi bỏ sáu ngày. Đang chuyển động thì lái dễ (xe chạy 10 tới 20 dặm một giờ thì quay đầu dễ dàng). Lợi thế nhỏ là một dòng chảy theo nhịp riêng của nó; sự sốt ruột chẳng ảnh hưởng gì tới nó. Cuốn sách Olson thích nhất, Way of the Peaceful Warrior của Dan Millman, nói: "hãy buông ra và để nó chảy". Mary Kay Ash khuyên: hãy luôn cho mình một điều gì đó để hướng tới.
Đồng minh 2: Sự hoàn tất. Những thứ dang dở (hóa đơn chưa trả, dự án bỏ dở, đồ mượn chưa trả, những câu "anh yêu em", "tôi xin lỗi", "cảm ơn" chưa nói, lời hứa chưa giữ với vợ chồng con cái, những thỏa thuận lửng lơ) hút năng lượng như ma cà rồng, chặn đà và giữ quá khứ sống mãi (đường cong thành công được tương lai kéo đi, đường cong thất bại bị quá khứ níu lại). Hoàn tất không phải lúc nào cũng dễ: một chồng việc khổng lồ lù lù (cao hơn cả tháp Sears), và việc né tránh cũng đã cộng dồn; giá mà làm ngay từ đầu thì đã dễ hơn. Hãy tiếp cận bằng những bước nhỏ, từng việc một. Valerie Thomas có một tầng hầm chất đồ 17 năm; mỗi lần xuống, bà xử lý một túi hay một thùng, và tầng hầm được dọn xong kịp lúc chuyển nhà. Nếu một dự án quá sức, hãy tìm một bước nhỏ đầu tiên ("lục lọi quanh chân đồi"); bữa ăn lớn nhất cũng phải ăn từng miếng. Art Williams có câu: All You Can Do Is All You Can Do, But All You Can Do Is Enough (bạn chỉ làm được hết sức mình, nhưng hết sức mình là đủ). Hãy dành 15 phút mỗi ngày để hoàn tất một việc gì đó (một cuộc gọi, một lời xin lỗi, một lá thư).
Đồng minh 3: Sự suy ngẫm. Bận rộn không có nghĩa là có tác dụng; làm nhiều hơn những việc sai chỉ giúp bạn thất bại nhanh hơn (như con vịt bơi ngược dòng). Câu hỏi mỗi ngày: hôm nay mình ăn uống tốt chưa; mình giao du với ai, họ có tiếp sức cho mình không; mình có nghe thông tin tốt không; mình trò chuyện tích cực hay ngồi lê; mình đọc gì; mình có làm điều người không thành công không chịu làm không; mình đã xây giấc mơ của ai? Giống như việc "kiểm kê bản thân một cách tìm tòi và không sợ hãi" trong chương trình mười hai bước. Một bài tập rất mạnh: thay vì viết ra những gì sẽ làm, cuối ngày hãy viết những gì bạn ĐÃ làm (đọc mười trang, ăn lành mạnh, tập thể dục, giao du tích cực, hành động kinh doanh, nói với ai đó "tôi trân trọng bạn"), và xem lại hằng tuần. Khi Olson mới bắt đầu, tới 10 giờ sáng ông đã phải đổi kế hoạch trong ngày để tránh cảnh đứng trước "người đàn ông trong gương" với hai bàn tay trắng. Các cách làm: một cuốn nhật ký (với những câu hỏi lợi thế nhỏ cụ thể: ở mỗi lĩnh vực, những việc đơn giản dễ làm và dễ không làm là gì, mình có làm không, mình có đi trên đường cong thành công không?), một bảng kiểm, một "bạn đồng hành lợi thế nhỏ" để cùng điểm lại hằng ngày hay hằng tuần, hoặc một huấn luyện viên (nghề huấn luyện cá nhân bùng nổ sau thời của huấn luyện viên thể hình và cố vấn điều hành; người huấn luyện giơ tấm gương lên và giữ lợi thế nhỏ luôn trước mặt bạn). Sự đều đặn quan trọng hơn phương pháp.
Đồng minh 4: Sự ăn mừng. Suy ngẫm cũng chỉ ra những bước tích cực. Blanchard và Johnson (The One Minute Manager, 1980) cho rằng người cảm thấy tốt về bản thân sẽ tạo ra kết quả tốt, nên hãy "bắt quả tang người khác đang làm đúng" (lời khen một phút). Ta quên bắt quả tang chính mình làm đúng; bước đi đầu tiên của em bé được ăn mừng, một tuần sau thì chẳng ai để ý. Có chuyện một người phụ nữ ngoài năm mươi khao khát tình cảm; chồng bà nói ông đã bảo yêu bà từ 30 năm trước. Lời ấy phải được nói lại mỗi ngày, bằng lời và bằng việc làm. Hãy giữ những thành công nhỏ luôn trong tầm mắt, ăn mừng mỗi lựa chọn đúng, tin vào quá trình; thành công sinh ra thành công, và bạn sẽ cảm thấy cán cân dịch chuyển.
Câu chuyện của người đọc
Câu chuyện độc giả. Mike, Steve và Kim Melia (Wilmington, North Carolina) đang chới với về tài chính thì áp dụng bốn đồng minh vào doanh nghiệp gia đình như một đội (việc hằng ngày, hoàn tất công việc, suy ngẫm, ăn mừng). Thu nhập tăng gấp mười trong năm năm; họ lập một quỹ phi lợi nhuận, quyên được hơn 100.000 đô cho một trại trẻ mồ côi dành cho bé gái ở Guatemala, và cứ 90 ngày lại tổ chức một chuyến đi tình nguyện.
Câu hỏi thường gặp
Bốn đồng minh của lợi thế nhỏ là gì?
Bốn đồng minh là đà, sự hoàn tất, sự suy ngẫm và sự ăn mừng. Olson ví chúng như bốn con ngựa cùng kéo một cỗ xe, giúp người đi đường dài giữ được hướng và tốc độ đều. Thiếu một con, cỗ xe dễ chậm lại.
Vì sao việc dang dở lại có hại?
Theo Olson, hóa đơn chưa trả, dự án bỏ dở hay lời xin lỗi chưa nói hút năng lượng như ma cà rồng. Chúng chặn đà và giữ quá khứ sống mãi, nên hoàn tất chúng là cách giải phóng sức lực.
Bắt quả tang mình làm đúng nghĩa là gì?
Ý này lấy từ The One Minute Manager: người cảm thấy tốt về bản thân sẽ tạo ra kết quả tốt. Olson khuyên ăn mừng cả những bước tiến nhỏ của mình và người khác thay vì chỉ chờ thành quả lớn.
