Tóm tắt: Dashrath Manjhi là một người làm thuê nghèo ở làng Gehlaur, bang Bihar, Ấn Độ. Sau khi vợ ông gặp nạn vì đường qua núi quá xa, ông dùng búa và đục mở một lối đi xuyên núi trong khoảng 22 năm, một mình, giữa tiếng cười của người làng. Bài tối nay kể lại chuyện ông theo các nguồn báo chí, chỉ ra chỗ các nguồn kể khác nhau, và hỏi ngọn núi của bạn là gì.
Một ngọn núi chắn đường
Gehlaur là một ngôi làng nhỏ ở huyện Gaya, bang Bihar, Ấn Độ. Giữa làng và thị trấn Wazirganj có một dải núi đá. Muốn đi chợ, đi khám bệnh, người làng phải đi vòng quanh núi.
Dashrath Manjhi là một người làm thuê nghèo trong làng. Tiền, máy móc, chức vụ, ông đều không có.
Chuyện gì đã xảy ra với vợ ông?
Vợ ông tên Falguni Devi. Ở đây các nguồn kể khác nhau. Có bản kể bà bị ngã trên đường mòn qua núi. Có bản kể bà mất vì trạm y tế gần nhất ở quá xa, phải đi vòng quanh núi mới tới. Mình không chọn bản nào cho câu chuyện cảm động hơn. Điểm chung của các bản là ngọn núi đã làm con đường tới chỗ cứu người dài ra.
Sau chuyện đó, Manjhi quyết định đục núi.
22 năm với búa và đục
Theo các bài báo, ông làm việc này trong khoảng 22 năm, đại khái từ năm 1960 tới năm 1982. Trong tay chỉ có búa và đục. Không ai làm cùng. Người làng cười ông, cho là ông điên.
Con đường ông mở ra được báo chí ghi là dài khoảng 110 mét, chỗ rộng nhất khoảng 9 mét. Nhờ nó, quãng đường từ làng tới Wazirganj được kể là rút từ khoảng 55 km xuống còn khoảng 15 km. Các con số này đến từ báo chí đưa tin, và mỗi nơi ghi hơi khác nhau, nên bạn hãy đọc chúng như con số ước chừng.
Ông mất năm 2007. Năm 2015, câu chuyện của ông được dựng thành phim Manjhi: The Mountain Man.
Kiên nhẫn là một nhát đục mỗi ngày
Nếu chỉ nhìn kết quả, chuyện này nghe như phép lạ. Nhìn kỹ thì nó không có phép lạ nào. Chỉ có một người, mỗi ngày, đập một nhát rồi một nhát nữa vào cùng một chỗ.
Ở Ngày 1 của series 30 ngày Kiên nhẫn, mình nói kiên nhẫn không phải ngồi chờ. Manjhi là ví dụ rõ nhất. Ông không ngồi chờ ai làm đường. Kết quả cũng không tới sau một tuần, một tháng, hay một năm. Trước mặt ông chỉ có một vách đá, rồi đục vào nó, rồi ngày mai đục tiếp.
Bài trưa nay của series nói về lãi kép của thói quen nhỏ: mấy tuần đầu gần như không thấy gì, và nhiều người bỏ cuộc đúng lúc đó. Với Manjhi, khoảng không thấy gì đó kéo dài nhiều năm. Mỗi nhát đục chỉ lấy đi một mảnh đá nhỏ. Cộng lại qua khoảng 22 năm, những mảnh nhỏ đó thành một con đường.
Nỗi đau biến thành việc cho người khác
Manjhi mất vợ. Nhiều người sẽ giữ nỗi đau đó trong lòng suốt đời. Manjhi biến nó thành một con đường mà cả làng đi được. Ông không trả thù ngọn núi. Ông làm cho người sau không phải đi vòng như ông đã đi.
Bị cười trong lúc làm việc chậm
Phần khó nhất có khi không phải đá cứng. Phần khó nhất là bị cười mỗi ngày trong khi chưa có gì để chỉ cho người ta thấy.
Người Việt ở Mỹ biết cảm giác này. Bạn mở một tiệm nhỏ, người quen hỏi sao chưa thấy đông. Để dành từng ít một, người ta bảo sống vậy chi cho cực. Bạn học tiếng Anh từng chữ giữa hai khách, chẳng ai thấy bạn tiến bộ. Xây một cái tiệm, một tài khoản tiết kiệm, một cuộc đời xa nhà, đó cũng là đục núi, mỗi ngày một nhát.
Đừng biến ông thành câu khẩu hiệu
Có hai điều nên nói thẳng.
Một, câu chuyện này dễ bị kể thành "cứ cố là được". Manjhi không thắng nhờ cố mấy ngày. Ông làm khoảng 22 năm. Phần lớn những người làm việc chậm như vậy không bao giờ được làm phim.
Hai, chính quyền chỉ trải nhựa một con đường ở đó sau này. Một người phải hy sinh hơn hai mươi năm vì thiếu một con đường và một trạm y tế gần, đó không nên là lời giải duy nhất. Mình có thể nể sự bền bỉ của ông, mà vẫn thấy rằng những dịch vụ chung như đường sá và y tế là việc của cả cộng đồng.
Việc làm ngay hôm nay
Thử thách: đặt tên cho "ngọn núi" của bạn. Có thể là cái tiệm bạn muốn mở, khoản nợ bạn muốn trả, cái bằng bạn muốn lấy. Rồi hôm nay dành đúng 15 phút đục một nhát vào nó.
Câu hỏi để viết nhật ký tối nay: "Việc gì mình đang làm mà người khác chưa hiểu, và vì ai mình tiếp tục?"
Đọc thêm trên trang: Viktor Frankl và tự do cuối cùng, 30 ngày Kiên nhẫn, Ngày 1: Kiên nhẫn không phải là ngồi chờ, Ngày 3: Lãi kép của thói quen nhỏ, The Slight Edge: tóm tắt sách, Người lao công để lại 8 triệu đô: câu chuyện Ronald Read, và các tập podcast.
Bản đầy đủ (sắp có): lộ trình 30 ngày, workbook PDF, audio đầy đủ, Hỏi đáp.
Câu hỏi thường gặp
Dashrath Manjhi là ai?
Dashrath Manjhi là một người làm thuê nghèo ở làng Gehlaur, huyện Gaya, bang Bihar, Ấn Độ. Theo báo chí, ông dùng búa và đục mở một lối đi xuyên núi trong khoảng 22 năm, đại khái từ năm 1960 tới 1982. Ông mất năm 2007, và câu chuyện được dựng thành phim năm 2015.
Vì sao Manjhi bắt đầu đục núi?
Ông bắt đầu sau khi vợ ông, bà Falguni Devi, gặp nạn. Các nguồn kể khác nhau: có bản nói bà ngã trên đường mòn qua núi, có bản nói bà mất vì trạm y tế gần nhất ở quá xa. Điểm chung là ngọn núi làm đường tới chỗ cứu người dài ra.
Con đường của Manjhi dài và rộng bao nhiêu?
Báo chí ghi con đường dài khoảng 110 mét, chỗ rộng nhất khoảng 9 mét. Nó được kể là rút quãng đường từ làng tới thị trấn Wazirganj từ khoảng 55 km xuống khoảng 15 km. Mỗi nguồn ghi hơi khác nhau, nên nên xem đây là con số ước chừng.
Câu chuyện này có nghĩa là cứ cố một mình là đủ không?
Không. Manjhi làm khoảng 22 năm, không phải vài ngày, và chính quyền chỉ trải nhựa một con đường ở đó sau này. Mình có thể nể sự bền bỉ của ông mà vẫn thấy rằng đường sá và y tế là việc của cả cộng đồng, không nên trông vào sự hy sinh của một người.
Nguồn
- BBC News, các bài viết về Dashrath Manjhi
- The Hindu, cáo phó Dashrath Manjhi (tháng 8 năm 2007)
- The Times of India, cáo phó Dashrath Manjhi (tháng 8 năm 2007)
- Phim Manjhi: The Mountain Man (2015)
