Tóm tắt: Ronald Read làm nhiều năm ở cây xăng, rồi làm lao công bán thời gian, sống giản dị và lặng lẽ mua cổ phiếu, giữ rất lâu. Khi ông mất năm 2014, báo chí đưa tin tài sản khoảng 8 triệu đô, phần lớn để lại cho thư viện và bệnh viện của thị trấn. Bài tối nay đọc chuyện của ông như một bài học về kiên nhẫn và sự giàu lặng lẽ, không phải lời khuyên đầu tư.
Ronald Read là ai?
Ở Brattleboro, một thị trấn nhỏ của bang Vermont, có một người đàn ông tên Ronald Read. Ông làm nhiều năm ở cây xăng, vừa bơm xăng vừa sửa xe. Về sau ông làm lao công bán thời gian ở cửa hàng JCPenney.
Theo báo chí kể lại, ông sống rất giản dị. Ông lái xe cũ, tiêu xài dè dặt, và không kể với ai về tiền bạc của mình. Người trong thị trấn biết ông là một người đàn ông bình thường, lặng lẽ.
Năm 2014, ông mất, thọ 92 tuổi. Rồi cả thị trấn bất ngờ. Báo chí đưa tin tài sản ông để lại khoảng 8 triệu đô.
Ông làm ra 8 triệu đô bằng cách nào?
Không có bí quyết nào lạ. Theo các bài báo, ông mua cổ phiếu của những công ty lớn, có trả cổ tức. Ông mua dần qua nhiều năm, rồi giữ rất lâu.
Ông cũng không phải lúc nào cũng đúng. Báo chí nhắc tới một khoản ông nắm cổ phiếu Lehman Brothers, công ty đã sụp đổ. Ông có lỗ, như ai cũng có. Cái khác là ông không bỏ cuộc, không chạy theo, và để thời gian làm phần việc của nó.
Nếu bóc chuyện của ông ra, mình thấy ba thứ. Một là không tiêu hết những gì mình làm ra. Hai là bỏ phần dư vào một chỗ có thể lớn lên. Ba là chờ, rất lâu.
Vì sao người giỏi hơn lại thua?
Trong cuốn The Psychology of Money, Morgan Housel đặt chuyện Ronald Read cạnh chuyện của Richard Fuscone. Fuscone từng là một lãnh đạo ở Merrill Lynch, học hành tới nơi tới chốn, làm ra rất nhiều tiền. Rồi ông phá sản.
Housel dùng hai câu chuyện này để nói một điều: chuyện tiền bạc không chỉ là chuyện giỏi hay dở. Nó còn là chuyện hành xử. Người lao công kiên nhẫn có thể đi xa hơn người giỏi mà không giữ được mình.
Mình phải nói cho công bằng. Đây là chuyện của những người sống sót, chuyện được kể vì nó đặc biệt. Có rất nhiều người tiết kiệm cả đời mà không có triệu đô nào. Chuyện của Ronald Read không có nghĩa ai cũng sẽ thành triệu phú.
Giàu lặng lẽ khác giàu cho người khác thấy thế nào?
Có một câu mình hay nghĩ tới khi đọc chuyện này: giàu thật thường rất yên lặng. Nó là số tiền mình không tiêu, và thời gian mình để nó lớn. Mình không nhìn thấy nó, vì nó nằm ở chỗ không ai thấy.
Còn có một kiểu giàu khác, kiểu giàu để người khác thấy. Một chiếc xe mới để chụp hình đăng Facebook. Một món hàng hiệu để về Việt Nam ai cũng biết mình làm ăn được. Mình hiểu vì sao người ta làm vậy. Ở xa nhà, người ta muốn gia đình yên tâm, muốn được công nhận.
Nhưng tiền tiêu để người khác thấy là tiền không còn ở lại để lớn. Ronald Read đi theo hướng ngược lại. Không ai biết ông có bao nhiêu, và chính vì vậy số tiền đó có thời gian để lớn.
Chuyện này có ích gì cho người làm tiệm?
Người thợ nail có tip mỗi ngày. Tiền tip đến từng chút, dễ tiêu từng chút. Một cách đơn giản là bỏ ống trước, tiêu sau: mỗi ngày để riêng một phần tip trước khi tiêu, dù là ít.
Ở Mỹ có những tài khoản hưu trí như IRA hay 401(k), giúp tiền để dành lâu dài. Mình nhắc ở đây như một thông tin chung để bạn biết mà tìm hiểu, không phải lời khuyên. Mỗi người có hoàn cảnh khác nhau, nên tìm hiểu kỹ hoặc hỏi người có chuyên môn.
Lưu ý: bài này không phải lời khuyên đầu tư. Mình không gợi ý mua cổ phiếu nào.
Chuyện của Ronald Read cũng là chuyện kiên nhẫn. Ở series 30 ngày Kiên nhẫn, Ngày 3 sẽ nói về lãi kép của thói quen nhỏ. Sách The Slight Edge cũng nói cùng ý đó: những việc nhỏ làm đều, cộng dồn qua thời gian, tạo ra khác biệt lớn.
Ông để lại tiền cho ai?
Đây là phần mình thích nhất. Theo báo chí, ông để lại khoảng 4,8 triệu đô cho thư viện Brooks Memorial và khoảng 1,2 triệu đô cho bệnh viện Brattleboro Memorial. Cả hai đều ở thị trấn nơi ông sống cả đời.
Một người đàn ông cả đời đi xe cũ, cuối cùng để lại sách cho người đọc và giường bệnh cho người ốm. Tiền với ông không phải để khoe. Nó là thứ ông để lại cho người khác.
Việc làm ngay hôm nay
- Viết ra một khoản chi trong tuần này mà bạn định làm chủ yếu để người khác thấy.
- Bỏ qua khoản đó một lần.
- Chuyển đúng số tiền đó vào tiết kiệm.
Câu hỏi để viết nhật ký tối nay: "Nếu không ai biết mình có bao nhiêu tiền, mình sẽ tiêu khác đi thế nào?"
Đọc thêm trên trang: bài Kiên nhẫn: vì sao người chậm mà chắc thường thắng, Ngày 1: Kiên nhẫn không phải là ngồi chờ, sách The Slight Edge, và các tập podcast.
Bản đầy đủ (sắp có): workbook PDF, audio đầy đủ, Hỏi đáp.
Câu hỏi thường gặp
Ronald Read là ai?
Ronald Read sống ở Brattleboro, bang Vermont. Ông làm nhiều năm ở cây xăng, vừa bơm xăng vừa sửa xe, rồi làm lao công bán thời gian ở JCPenney. Khi ông mất năm 2014, thọ 92 tuổi, báo chí đưa tin tài sản của ông khoảng 8 triệu đô, làm cả thị trấn bất ngờ.
Ronald Read đầu tư vào gì?
Theo các bài báo, ông mua cổ phiếu của những công ty lớn, có trả cổ tức, mua dần qua nhiều năm và giữ rất lâu. Ông cũng có những khoản lỗ, như cổ phiếu Lehman Brothers được báo chí nhắc tới. Đây là chuyện của ông, không phải lời khuyên mua cổ phiếu nào.
Người làm lương thấp có bắt đầu được không?
Chuyện của Ronald Read cho thấy số tiền ban đầu không phải là tất cả. Phần lớn nằm ở chỗ không tiêu hết và để thời gian làm việc. Nhưng không phải ai tiết kiệm cũng thành triệu phú, và mỗi người nên tìm hiểu kỹ hoặc hỏi người có chuyên môn trước khi đầu tư.
Ronald Read để lại tiền cho ai?
Theo báo chí, ông để lại khoảng 4,8 triệu đô cho thư viện Brooks Memorial và khoảng 1,2 triệu đô cho bệnh viện Brattleboro Memorial. Cả hai đều ở thị trấn nơi ông sống. Người trong thị trấn biết ông là một người đàn ông giản dị, không ai biết ông có nhiều tiền như vậy.
Nguồn
- Brattleboro Reformer, các bài về Ronald Read (2015)
- The Wall Street Journal, bài của Anne Tergesen về Ronald Read (tháng 3 năm 2015)
- Morgan Housel, The Psychology of Money (2020)
